20/04/2026
“Determining Geographical Origin in Gemstones “
“ ကျောက်မျက်တို့၏ မူလထွက်ရှိရာဒေသ ခွဲခြား သတ်မှတ်ခြင်း “
ရက်စွဲ - ဧပရယ်လ ၂၀၊ ၂၀၂၆
Reference - Gemological Institute of America ( GIA )
Presented by - U Myo Naing ( YGIL )
ကျောက်မျက်တို့၏ မူလထွက်ရှိရာဒေသ ( Geographical Origin ) ကို ခွဲခြား သတ်မှတ်ခြင်းသည် ကျောက်မျက်များကို စစ်ဆေးသတ်မှတ်ပေးသော ဓါတ်ခွဲခန်းများ၏ ( Major Business ) အဓိက “ စီးပွါးရေး “ ဖြစ်ပါသည်.
အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော်၊ အချို့သော ကျောက်မျက်စျေးကွက်များတွင်၊ အချို့သော ဒေသများမှ ထွက်ရှိသည့် ကျောက်မျက်များသည် တမူထူးခြားသော နှစ်သက်ဖွယ်ရာ အချက်များကြောင့် ဝယ်လိုအားများကာ တန်ဖိုးလည်း သိသာစွာ ပြောင်းလဲသွားတတ်သောကြောင့် ဖြစ်ပါသည်.
ဥပမာ - မြန်မာနိုင်ငံမိုးကုတ်ဒေသထွက် ပတ္တမြား၊ ကက်မီးယား ဒေသထွက် နီလာ၊ ကိုလံဘီယာနိုင်ငံ ( Muzo ) မူဇိုဒေသထွက် မြ - တို့ဖြစ်ကြပါသည်.
အခြေခံအားဖြင့်၊ စီးပွါးရေးအရ အရေးကြီးသော တန်ဖိုးကြီး ကျောက်မျက်များဖြစ်ကြသည့်ပတ္တမြား၊ နီလာ၊ မြ စသော ( Big
3 ) ကျောက်မျက်များတွင်တောင်မှ၊ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အချို့သော ထွက်ရှိရာဒေသများကိုသာ ခွဲခြားပေးနိုင်ပါသည်.
( ကျောက်မျက်တိုင်းကို ထွက်ရှိရာဒေသ မခွဲခြားပေးနိုင်ပါ ).
ကျောက်မျက်များနှင့်၊ ဘေးပါတ်ဝှမ်းကျင်ရှိ ကျောက်များ၏ ( Chemical Composition ) ဓါတု့ဖွဲ့စည်းပုံတို့သည် ထိုကျောက်မျက်တို့၏ ဓါတု့ဖွဲ့စည်းပုံ ( Formation Process ) နှင့်၊ ကြီးထွားဖွံဖြိုးမူ့ ( Growth Process ) တို့အပေါ်တွင် အဓိက ထိမ်းချုပ်ထားသော အချက်ဖြစ်ပါသည်.
ကျောက်မျက်တို့၏ ဓါတု့ဖွဲ့စည်းပုံ ( Chemical Composition ) သည် ထိုကျောက်မျက်တို့၏ အလင်းဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိ ( Optical Properties ) နှင့် ရုပ်ဂုဏ်သတ္တိ ( Physical Properties ) များဖြစ်ကြသော အလင်းယိုင်
ညွန်ကိန်း ( Refractive Index ), အရောင် ( Color ), စုပ်ယူရောင်စဉ် ( Absorption Spectrum ), သိပ်သည်းဆ ( Specific Gravity ), မာကြောမူ့ ( Hardness ), အောင်းဝင်များ ( Inclusions ), ကြီးထွားမူ့ သင်္ကေတများ ( Growth Features ) အတွက် အလွန် အရေးကြီးပါသည်.
ဥပမာ - ပတ္တမြားတို့၏ ဓါတု့ဖွဲ့စည်းပုံကို ( Scientific Gemology ) အဆင့်တွင် ခွဲခြမ်း၊ လေ့လာခြင်းဖြင့် ( Synthetic Origin ? ), လူလုပ်ချက်ကျောက်လား ?
သဘာဝတွင်းထွက် ( Natural Mineral ? ) လားဆိုတာခွဲခြားနိုင်ပါသည်.
ထို့အပြင်၊
၁ - ( Marble Hosted Ruby ) ထုံးကျောက်မှ အသွင်ပြောင်း၍ စကျင်ကျောက်တွင် ဖြစ်ပေါ်သည့် ပတ္တမြားလား ?
( Afghanistan, Myanmar, Nepal, Pakistan, China, Vietnam )
၂ - ( Basalt Related Ruby ) ကျောက်ရည်ပူများမှ သယ်ဆောင်လာခြင်းခံရသော ပတ္တမြားလား ?
( Thailand, Cambodia, Australia )
၃ - ( Metasomatic Deposit ) တိုးဝင််လာသော ( Magma ) ကျောက်ရည်ပူများနှင့် ( Hosted Rocks ) အိမ်ခံကျောက်တို့ ( Chemical Reaction ) ဓါတု့ဒြပ်ပြု့၍ ဖြစ်ပေါ်လာသော ပတ္တမြားဖြစ်သလား ?
( India, Kenya, Tanzania, Vietnam, Malawi, Srilanka )
- စသည့် ( Geological or Gemological Formation Processes ) ဘူမိဗေဒနှင့်ကျောက်မျက် စတင်ဖြစ်ပေါ်ပုံ အချက်များကို ခွဲခြားလို့ရနိုင်ပါသည်.
👉 ( သို့သော်၊ အသေးစိတ် အတိအကျဖြစ်သော မည်သည့်တွင်း၊ မည်သည့်ကွက်ရပ်မှထွက်သည် ဆိုတာမျိုးတော့ မခွဲခြားနိုင်ပါ )
( Geographical Origin Determination ) ကျောက်မျက်တို့၏ မူလထွက်ရှိရာ ဒေသကို ခွဲခြားသတ်မှတ်နိုင်ခြင်းသည် အထူးသဖြင့် အရွယ်ကြီးမားသော ( Large ), အရည်အသွေးမြင့်မားသော ( High Quality )၊ နှင့် မပြု့ပြင်ထားသည့် ( Untreated ) ကျောက်များအတွက် အလွန်ပင် အရေးကြီးပါသည်.
ကျောက်မျက်ပညာကျွမ်းကျင်သူ ( Gemologist ) တို့သည် အောက်ပါအချက်များအပေါ်တွင် မူတည်၍ ( Geographical Origin Determination ) ကျောက်မျက်တို့၏ မူလထွက်ရှိရာဒေသကို ခွဲခြားသတ်မှတ်ကြပါသည်.
၁ - Clarity Characteristics - ( By Optical Microscope. )
အနု့ကြည့်ကိရိယာ မိုက်ကရုစကုတ်ဖြင့် ကျောက်မျက်တို၏ အောင်းဝင်များကို စစ်ဆေးခြင်း.
၂ - Physical and Optical Properties - ( By Standard Gemological Instruments and UV-Vis-NIR Spectroscopy ) - Specific Gravity, Refractive Index, Birefringence, Fluorescence.
အခြေခံ ကျောက်မျက်စစ်ဆေးသည့် ကိရိယာများအပြင် အဆင့်မြင့်ကိရိယာများဖြင့် ကျောက်မျက်တို့၏ အလင်းယိုင်ညွန်ကိန်း၊ ရေချိန်သိပ်သည်းဆ၊ ရောင်ပြောင်းတောက်ခြင်း စငည်တို့ကို စစ်ဆေးခြင်း.
၃ - Chemical Analysis - ( By Advanced Testing ) ( Trace elements by ED-XRF ), ( Inclusions by Raman )
အဆင့်မြင့်ကိရိယာဖြင့် ဓါတု့ဖွဲစည်းပုံကို စစ်ဆေးခြင်းနှင့်၊ အောင်းဝင်များကို စစ်ဆေရခြင်း.
၄ - Comparison of Results with Reference Collection of Gemstones Species.
နောက်ဆုံးအဆင့်တွင်၊ စစ်ဆေးချက်ရလဒ်များကို စု့ဆောင်းထားသည့် ကျောက်မျက်နမူနာများ၏ စစ်ဆေးချက် ရလဒ်များနှင့် နိူင်ယှဉ်၍ စစ်ဆေး သတ်မှတ်ကြပါသည်.
ဤတွင် မှတ်သားထားမည့်အချက်မှာ ကမ္ဘာကျော် ကျောက်မျက်ဓါတ်ခွဲခန်းကြီးများမှာပင်၊ ကျောက်တိုင်း၏ ထွက်ရှိရာဒေသကို အမြဲမခွဲခြားနိုင်ပါ.
အဓိက၊ ခွဲခြားပေးနိုင်သည်မှာ Ruby၊ Sapphire ၊ Emerald အဓိက စီးပွါးရေးအရ အရေးကြီးသော ကျောက်မျက်တို့၏ အချို့သော ဒေသတို့ကိုသာ ခွဲခြားစစ်ဆေးပေးနိုင်ပါသည်.
ထိုသို့၊ အသေးစိတ် မစစ်ဆေးပေးနိုင်လျှင် Ruby၊ Sapphire ၊ Emerald တို့၏ ( Formation Rocks ) စတင်ဖြစ်ပေါ်သော အိမ်ခံကျောက်အမျိုးအစားတို့ကို ခွဲခြားသတ်မှတ်ပေးနိုင်ပါသည်.
…. …. ….. ….
ဦးမျိုးနိူင်
- HRD Antwerp Certified Diamond Grader Diploma ( Belgium, Antwerp )
- Accredited Senior Gemologist, ( Accredited Gemologist Association, AGA )
- Diploma in Gemology ( Gem-A ),
- FGA ( London )
- Color Stones Quality Grader Diploma ( Israel )
- Graduate Gemologist, GG (GIA),
- Graduate Diamond (GIA),
- Graduate Color Stone (GIA),
- Graduate Pearl (GIA),
- Accredited Jewelry Professional, AJP (GIA),
- Alumini member of Gemological Institute of America ( GIA ).
- B.Sc ( Geology ),
- D.M.A, M.B.A.
Yangon Gemological Institute and Laboratory ( YGIL )...
