11/07/2016
नेपालमा २०७२ बैशाख १२, १३ र २९ गते गएको महाभूकम्प पछि त्रि. वि. केन्द्रीय पुस्तकालयको अवलोकन गर्न पाल्नु भएका माननिय सभासदज्यूहरु, विशिष्ठ महानुभावहरु, त्रि. वि. का वर्तमान पदाधिकारीज्यूहरु तथा भूतपूर्व पदाधिकारीज्यूहरु, पुस्तकालयका कर्मचारीहरुसाथ तस्वीर एक वर्ष नाघिसकेको सम्झना । बैशाख २९ का दिन पुस्तकालयमा काम गर्दा गर्दै गएको भुकम्पमा परेका हामी कर्मचारीहरु ती दिनको सम्झना गर्दा पुस्तकालय भवन, चिरा चिरा भएकोले काम गर्न नमिल्ने रातो स्टीकर टांस भएको भवनमा काम गर्दा हामी कर्मचारी तथा शिक्षक, विद्यार्थी तथा अनुसन्धानकर्ता समेत थर्कमान छौ । नयां भवन कहिले बन्छ भनि हाम्रा पाठकहरु सोधिरहनुहुन्छ, पुस्तकालयका सामाग्री विशेष जर्नलहरुको व्यवस्थापन कहिले हुन्छ सोधिरहनुहुन्छ, हामी उत्तर दिन्छौ, नयां भवन बनेपछि । हामी सबै नया भवनको पर्खाईमा छौ । कसले बनाईदिने हो नया पुस्तकालय भवन । हाम्रा ४ लाख भन्दा बढि पाठ्य सामाग्री अटाउने अनि दैनिक १००० भन्दा वढि पाठकहरुका लागि आधुनिक पठन पाठक कक्ष । आवश्यक फर्निचरको पनि व्यवस्था नभएका कारण थूप्रै पाठ्य सामाग्रीहरु थुपारीएर राखिएको दुखद दृष्य हामी सबैको नजरमा प्रष्ट छ । अव हामीले पुराना पुस्तक तथा पत्रपत्रिका व्यवस्थापन गरेरमात्र नया पुस्ताका पाठकहरुलाई सन्तुष्ट दिन नसकिने अवस्था छ । डिजिटल लाईव्रेरिको माग छ, ईवुक्स र इजर्नलस पाठक जहासुकै भएपनि पुस्तक तथा जर्नलसका पूर्ण विवरण आ आफ्नो डिभाईसवाट सजिले प्राप्त गर्न सकिने व्यवस्थापन तर्फ पुस्तकालय अघि बढनु परेको छ । त्यसैले भूकम्पछिका दिनमा त ईलाईव्रेरी तथा डिजिटल लाईव्रेरिको अनिवार्य व्यवस्था तथा आवश्यकता भएको महशुस गरिएको छ । त्यसैले अवको पुस्तकालय बनाउदा डिजिटाईजेशन ल्याव, शक्तिशाली सर्भर, भिडियो कन्फरेन्स रुम, नयां पाठ्य सामाग्री डिजिटल कपि नै खरिद गर्ने र वेभसाईट मा अपलोड गरि प्रयोगमा सहजिकरण ल्याउनु पर्नेछ, सार्थै तालिम प्राप्त दक्ष कर्मचारी व्यवस्थापन गरी, पुराना दुर्लभ, हस्तलिखित ग्रन्थ देखि लिएर पिएच. डि., मास्टर्सतहका करिब ४० हजार डकुमेन्टस लाई डिजिटाईज गरि भावि पुस्ताका लागि संरक्षण गर्नु पर्ने आवश्यकता टडकारो रुपमा देखा परेको छ । नत्र यी डकुमेन्टसहरु जुनसुकै बेला नष्ट हुन सक्छन । त्यसैले आधुनिक डिजिटल ल्यावको व्यवस्था, आधुनिक डिजिटाईजेशन मेशिन (रोवोट) को व्यवस्था गरि हाम्रा बौदिक सम्पदालाई संरक्षण गर्ने दायित्व हाम्रो काधमा आएको छ । यसको लागि हामी पुस्तकालय कर्मीहरु एकजुट भई त्रि. वि. केन्द्रीय पुस्तकालयलार्य सूचना तथा साधन श्रोतले सम्पन्न वनायौ भने हाम्रा आंगिक तथा सम्बन्धन प्राप्त क्याम्पस तथा अन्य विश्वविद्यालयलाई समेत प्रत्यक्ष सेवा पुग्ने छ । त्यसैले बौद्धिक सम्पदाको संरक्षणमा हामीलाई शिक्षक, विद्यार्थी, अनुसन्धानकर्ता तथा पदाधिकारीज्य्रहरुको यथाशिघ्र सक्रिय सहयोगको अपेक्षा गर्दछौ ।
