18/01/2025
බස් කතා 03
ලංකාවේ බස් රථ සේවාව දියුණු රටවල් එක්ක සසඳන එක තාර්කික නොවෙන්න පුළුවන් . ඒ උනත් දියුණු රටක ගුණාත්මක බස් සේවාවක තියෙන බොහෝ අංග බාධාවක් නැතුවම අපේ රටේ භාවිතයට ගන්න හරිම පහසුයි .
බස් සේවකයින්ගේ වගේම ජනතාවගේ ද ආකල්ප සංවර්ධනය කිරීමත් ඒ සෑමදෙනාටම අදාළ නීති බලාත්මක කිරීම සහ ක්රියාත්මක කිරීමත් ගොඩාක් වැදගත් .
නියමිත වෙලාවට බස් ධාවනය කිරීම ගැන විතරක් මේ සටහනෙන් අදහසක් ඉදිරිපත් කරනවා .
දැනට ලංකාවේ බොහෝ බස් නැවතුම්වල බස් ධාවනය පාලනය කරන්නේ පාතාල කණ්ඩායම් මගින් බව ප්රසිද්ධ රහසක්. ඒ වගේම බස් රියැදුරන් කාලය අවභාවිත කරන්නේ මගීන්ගේ කාලය නාස්ති වන ආකාරය ගැන අල්පමාත්ර හැඟීමක්වත් නැති විදිහටයි.
මේ ගැටලුව සහ අසාධාරණය බොහෝ විට සිදු වෙන්නේ කෙටි දුර ධාවනය කෙරෙන බස් රථවලයි.
එක උදාහරණයක් විතරක් කියන්නම්.
මහකන්ද සිට මහනුවර බලා ධාවනය වන බසයක් ගමන්වාරය පටන් අරන් පැයට කිලෝමීටර් එකක විතර වේගයෙන් මීටර් 20ක් විතර ඉස්සරහට ගාටනවා. ඊට පස්සේ බස් එක පාර මැද නතර කරගෙන රියැදුරු දුරකථන ඇමතුම් පටන් ගන්නවා. එතැන පාර පටුයි. පසුපසින් එන කිසිම වාහනයකට බස් එක පසු කරලා යන්න බෑ.
විවිධ රැකියාවලට වෙලාවට යන්න පෞද්ගලික වාහනවලින් එන අය පෝළිමේ ඉඳන් නොනවත්වා නලා ශබ්ද කරනවා. හැබැයි බස් එකේ රියැදුරු ඒවා තඹ සතේකට මායිම් කරන්නෑ. කවුරුත් හෝ වරදා පෙන්නලා දෙන්න ගියොත් එක්කෝ ගුටි නැත්නම් බලු බැනුම් අහගෙන ආපසු එන්න වෙනවා විතරයි .
මේ පාරේ වේගයෙන් ධාවනය වන දෙල්තොට බස් තිබුණත් මහකන්ද සහ පේරාදෙණිය අතර සිටින කිසිම මගියෙක් නංවා ගන්න ඒ බස්වලට අවසරයක් නෑ. ඒ කැළෑ නීතිය හදාගෙන තියෙන්නේ මහකන්ද බස් හිමියන් විසින්.
පැයට කිලෝමීටර් විස්සක වේගයෙන් ගියත් විනාඩි පහකින් යන්න පුළුවන් මහකන්ද සහ පේරාදෙණිය අතර ගමන් වාරයක් සඳහා මහකන්ද බස් රියැදුරන් පැය භාගයක් හෝ ඊට වැඩි කාලයක් කා දමනවා.
ප්රදේශවාසීන්ට අමතරව විශ්වවිද්යාල ප්රජාව මේ නිසා බරපතල ලෙස පීඩා විඳිනවා .
ඕස්ට්රේලියාව වගේ රටක බස් ධාවනය වන කාල සටහන අන්තර්ජාලයෙන් බලා ගන්නත් පුළුවන් . ඒ වගේම සෑම බස් නැවතුමකමත් අදාළ කාල සටහන තියෙනවා . හරියටම වෙලාවට බස් රථය එනවා සහ යනවා. බස් නැවතුම්වල මගීන් ඉන්නේ පෝළිමට. හරියටම අදාළ ස්ථානයේ බස් එක නතර කරනවා. දුවගෙන ගිහිල්ලා එල්ලෙන්න ඕන නැහැ.
බසයට ගොඩවෙන සෑම මගියෙකුටම රියැදුරු ආචාර කරනවා. කොන්දොස්තරලා නෑ. තමන්ගේ බස් කාඩ් එක මැෂින් එකට ටච් කරලා මගීන් නගිනවා, බහිනවා, අදාළ මුදල කැපෙනවා. හරිම සරලයි. ඉතුරු සල්ලි හෝ මාරු කාසි ගැටලු නෑ.
බොහෝ විට මගීන් ඇතුළු වෙන්නේ ආසන ගණනට විතරයි . එක බස් එකක් මග හැරුණා කියලා ලොකු ගැටලුවක් නැහැ. විනාඩි කිහිපයකින් ඊළඟ බස් එක එනවා. ඒක සක්රීය අඛණ්ඩ බස් සේවයක්.
මගීන් අසුන්වල වාඩිවන තුරු රියැදුරු බසය ඉදිරියට ගන්නෑ. රෝද පුටුවක මගියෙක් සිටියොත් රියැදුරු අසුනෙන් බැස මගියාට අවැසි පහසුකම් සපයා බසයේ නිසි තැන රෝද පුටුව ස්ථානගත කරනවා.
බස් රථයෙන් බැස යන මගීන් රියැදුරුට ස්තුති කරලා යන්න අමතක කරන්නෑ.
කිසිම බස් රථයක අනවශ්ය විදුලි වැල් හෝ ආලවට්ටම් නෑ. TV හෝ කැසට් යන්ත්ර අහළකවත් නෑ. එක් මගියෙක් අනෙක් මගියාට බාධා වන විදිහට තමන්ගේ ජංගම දුරකථනයෙන් වත් ගීතයක් අහන්නෑ.
රියැදුරුට ධාවනය අතරතුර දුරකථන භාවිතය තහනම්. ඒ වගේම රියැදුරු සමග කතා කිරීම මගීන්ටත් තහනම්. බලන්නකෝ මිනිස්සුන්ගේ ජීවිතවලට මහපාරෙදි වටිනාකමක් දෙන හැටි.
ඉඳලා හිටලා විනය විරෝධීව හෝ නීති විරෝහීව හැසිරෙන මගියෙක් හිටියොත් ඉතා ඉක්මණින් ඔහුට හෝ ඇයට එරෙහිව නීතිය ක්රියාත්මක වෙනවා.
බස් රථ ඇතුළේ කෑම බීම තහනම්. ඒවයේ ජනේල අරින්න බෑ. සියලු බස් රථ වායු සමනය කරලා තියෙන්නේ .
ලංකාවේ තත්ත්වය කියන්න අවශ්ය නැහැනේ. නිකමට හිතලා බලන්න අපේ රටේ මිනිස්සු බස්වල මොන දුකක්ද විඳින්නේ කියලා . මම ඔය කියපු ඕස්ට්රේලියාවේ පහසුකම් ලංකාවේ බස්වල ඇති කරන්න ඇත්තටම අපි සංවර්ධිත රටක් වෙනකල් ඉන්න ඕනිද? මම කිව්වේ ක්වීන්ස්ලන්ත ප්රාන්තයේ අත්දැකීම් විතරයි .
