Geiriadur Prifysgol Cymru

Geiriadur Prifysgol Cymru Geiriadur Prifysgol Cymru yw unig eiriadur Cymraeg hanesyddol safonol yr iaith Gymraeg. Mae ar gael Dechreuodd cynllun i baratoi'r Geiriadur ym 1921.

Casglwyd dros 2.5 miliwn o enghreifftiau a dechrau golygu'r gwaith ddiwedd yr 1940au. Cyhoeddwyd y rhan gyntaf o 61 yn 1950, a'r olaf yn 2002. Yn 2003 decreuwyd ailogygu'r Geiriadur gan ychwanegu llawer mwy o wybodaeth i bob erthygl. Yn 2010 penderfynwyd cyhoeddi'r Geiriadur ar lein. Mae ar gael mewn print (heb yr ychwanegiadau diweddar) ac ar lein (http://gpc.cymru) ac fel apiau Android, iOS, ac

Amazon Fire (http://www.geiriadur.ac.uk/apiau-android-ac-ios/). Gellir ei gymharu’n fras o ran ei ddull a’i gwmpas â’r Oxford English Dictionary. Mae’n cyflwyno geirfa’r iaith Gymraeg o’r testunau Hen Gymraeg cynharaf, drwy lenyddiaeth doreithiog y cyfnodau Canol a Modern, hyd at y cynnydd aruthrol yn yr eirfa sy’n deillio o’r defnydd ehangach o’r iaith ym mhob agwedd ar fywyd yr hanner canrif diwethaf. Diffinnir yr eirfa hon yn Gymraeg, ond rhoddir cyfystyron Saesneg yn ogystal. Rhoddir sylw manwl i ffurfiau amrywiol, cyfuniadau, a tharddiad geiriau. Ychwanegir geiriau newydd at y Geiriadur yn barhaus. Hoffem glywed gennych drwy [email protected] am eiriau newydd ac am unrhyw wallau yn y gwaith.

Gair y dydd: erllyriad https://www.geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?erllyriad. Bydd rhai ohonoch yn cofio plygu’r coesyn yn ...
03/06/2026

Gair y dydd: erllyriad https://www.geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?erllyriad. Bydd rhai ohonoch yn cofio plygu’r coesyn yn ddolen am fôn y blodyn er mwyn ei saethu. Fel yr awgryma’i darddiad [ar-, er- ‘cyfagos’+ llwrw ‘llwybr, ffordd’+-iad] fe’i ceir yn tyfu’n gyffredin ar fin y ffordd.
Word of the day: erllyriad ‘plantain, waybread’ https://www.geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?erllyriad. Some of you may remember folding the stem to form a loop around the base of the flower in order to shoot it. As its etymology suggests [ar-, er- ‘near’+llwrw ‘track, path’+-iad] it is commonly found growing on the roadside.

03/06/2026
Gair y Dydd: gwyddgrug https://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?gwyddgrug. Mae’n digwydd mewn enwau lleoedd fel Yr Wyddgrug ...
02/06/2026

Gair y Dydd: gwyddgrug https://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?gwyddgrug. Mae’n digwydd mewn enwau lleoedd fel Yr Wyddgrug lle bu terfysg a saethu ar y dyddiad hwn yn 1869 oherwydd anghydfod am amodau gwaith ym mhwll glo Coed-llai gerllaw.

Word of the Day: gwyddgrug https://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?gwyddgrug. It appears in placenames such as Yr Wyddgrug (Mold) where shots were fired during a riot on this date in 1869 which were caused by disputes over working conditions at Leeswood colliery nearby.

Gair y Dydd: EISTEDDFOD https://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?eisteddfod Yn ystyr fodern y gair, mae'r eisteddfod yn goly...
29/05/2026

Gair y Dydd: EISTEDDFOD https://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?eisteddfod Yn ystyr fodern y gair, mae'r eisteddfod yn golygu gŵyl i gystadleuwyr yn adrannau cerdd, adrodd, llên, celfyddyd a chrefft. Heddiw yw diwrnod olaf Eisteddfod yr Urdd. Llongyfarchiadau i'r holl gystadleuwyr a phawb a gymerodd ran!🌟👏

Word of the Day: EISTEDDFOD https://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?eisteddfod In the modern sense of the word, meaning an event or festival at which competitions are held in music, recitation, literature, arts and crafts. Today is the last day of Eisteddfod yr Urdd. A big congratulations to all who competed and took part!🌟👏

📸Urdd Gobaith Cymru

Gair y dydd: CLODDIO https://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?cloddiaf Berf o'r enw CLAWDD, sef y pridd a bentyrrid wrth ago...
27/05/2026

Gair y dydd: CLODDIO https://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?cloddiaf

Berf o'r enw CLAWDD, sef y pridd a bentyrrid wrth agor ffos, ac a weithredai'n aml fel ffin, fel CLAWDD Offa. Heddiw gall olygu gwrych yn gyffredinol.

Bu cwningen brysur iawn yn cloddio twll dros nos y tu allan i swyddfeydd GPC

🐰🐰🐰🐰🐰

Word of the day: CLODDIO 'to dig' https://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?cloddiaf

A verb from the noun CLAWDD, namely the earth that was piled up when opening a ditch, forming a d**e or boundary, such as CLAWDD OFFA (Offa's D**e). Today it is often used for a hedge in general.

Gair y Dydd: llyfrbryf https://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?llyfrbryf Math o gynrhonyn sy’n tyllu drwy dalennau llyfrau,...
22/05/2026

Gair y Dydd: llyfrbryf https://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?llyfrbryf Math o gynrhonyn sy’n tyllu drwy dalennau llyfrau, ac yn ffigurol, un sy’n hoff o ddarllen, astudio neu ymgolli mewn llyfrau. Dyma oedd ffugenw Isaac Foulkes, golygydd cyntaf papur newydd 'Y Cymro', a gyhoeddwyd ac a argraffwyd am y tro cyntaf ar y dydd hwn ym 1890.

Word of the Day: llyfrbryf https://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?llyfrbryf A bookworm, in the literal sense is an insect which burrows through books, figuratively a llyfrbryf is a person who enjoys reading. 'Llyfrbryf' was the pseudonym of Isaac Foulkes, the first editor of the newspaper 'Y Cymro', which was first published and printed on this day in 1890.

Address

Llyfrgell Genedlaethol Cymru
Aberystwyth
SY233HH

Opening Hours

Monday 9am - 5pm
Tuesday 9am - 5pm
Wednesday 9am - 5pm
Thursday 9am - 5pm
Friday 9am - 5pm

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when Geiriadur Prifysgol Cymru posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Contact The University

Send a message to Geiriadur Prifysgol Cymru:

Share