Verkfræði- og náttúruvísindasvið Háskóla Íslands

08/09/2026

Þróar nýstárlega himnutækni til að hreinsa skólp!

Bing Wu, prófessor í umhverfisverkfræði við Háskóla Íslands, vinnur ásamt samstarfsfólki að þróun nýs hreinsiferils fyrir skólp á Íslandi.
Rannsóknir Bing beinast að nýstárlegum aðferðum við hreinsun vatns og skólps, endurheimt auðlinda og nýtingu endurnýjanlegrar orku með háþróaðri himnutækni og umhverfislíftækni.
Aðferðin sem Bing styðst við í rannsóknum sínum kallast bein himnusíun og nýtist til að endurheimta næringarefni úr skólpi sem kann að vera hægt að nýta sem áburð í grænmetisræktun.

„Niðurstöður þessara rannsókna okkar gætu leitt til sjálfbærari skólphreinsunar, þar sem rekstrarkostnaður er lækkaður með því að draga úr stíflumyndun í himnum og um leið efnanotkun tengdri skólphreinsun. Þetta skiptir miklu máli þar sem skilvirk skólphreinsun tryggir örugga losun á hreinsuðu vatni í ár og sjó“ segir Bing.

Nánar:

Háskóli Íslands býður upp á fjölbreytt nám á grunn og framhaldsstigi. Lögð er áhersla á fræðilega nálgun og rannsóknatengt nám með góð tengsl við atvinnulíf og nýsköpun

03/09/2026

Ferðaþjónusta er oft talin til drifkrafta sjálfbærrar þróunar á norðurslóðum en starfsskilyrði á vinnumarkaði fela í sér áskoranir. Þemanet Háskóla Norðurslóða um ferðamál hefur gefið út skýrslu um niðurstöður fyrsta hluta verkefnisins Tourism Employment in the Arctic: Towards Decent Work.

Skýrslan varpar ljósi á áskoranir og tækifæri í greininni, þar á meðal mönnun, árstíðasveiflur og þróun atvinnulífs á norðlægum svæðum og einnig má þar finna tillögur að aðgerðum og frekari rannsóknum.

Sjá nánar: https://luvs.hi.is/is/vinnumarkadur-ferdathjonustu-nordurslodum-ny-utgafa

28/08/2026

Takk fyrir komuna!

Það var bjart yfir framtíð landsins þegar nýnemar og kennarar á Verkfræði- og náttúruvísindasviði komu saman í hádeginu og gæddu sér á pylsum.
Bæjarins beztu sá um að elda ofan í mannskapinn sem naut veðurblíðunnar á milli VR-l og VR-ll.

12/08/2026

Jón Atli Benediktsson, prófessor í rafmagns- og tölvuverkfræði og fyrrverandi rektor Háskóla Íslands, hlaut fyrr í vikunni verðlaun alþjóðlegu samtakanna IEEE Geoscience and Remote Society (GRSS) fyrir framúrskarandi framlag á sviði fjarkönnunar. Jón Atli tók við verðlaununum á ráðstefnu samtakanna, IGARSS 2026, sem haldin er í Washington DC í Bandaríkjunum.

Hjartanlega til hamingju Jón Atli Benediktsson

Háskóli Íslands býður upp á fjölbreytt nám á grunn og framhaldsstigi. Lögð er áhersla á fræðilega nálgun og rannsóknatengt nám með góð tengsl við atvinnulíf og nýsköpun

29/07/2026

Ólympíulið Íslands í líffræði vann til verðlauna á Ólympíukeppninni í líffræði sem fóru fram í Vilnius, Litháen 12.-19. júlí sl. Merkúr Máni Hermannsson, nemandi við MR vann bronsverðlaun og Guðmundur Halldór Ingvarsson, nemandi við MR, hlaut einnig heiðursverðlaun á leikunum.
Þetta er annað árið í röð sem Ísland vinnur til bronsverðlauna í keppninni. Auk Merkúrs og Guðmundar voru í liðinu þau Eden Mayim Gittler nemandi við MH og Agnar Helgason, nemandi við MR.
Ólympíuliðið í líffræði var við æfingar í Öskju fyrr í sumar, en aðalþjálfari liðsins og fararstjóri er Ólafur Patrick Ólafsson, kennari við Líf- og umhverfisvísindadeild.

Við óskum liðinu og þjálfurum þess innilega til hamingju.

27/07/2026

Frábær árangur Ólympíuliðs Íslands í stærðfræði.
Hjartanlega til hamingju.

Metárangur á ólympíuleikunum í stærðfræði

Ísland tók nú þátt í fertugasta-og annað sinn á Ólympíuleikunum í stærðfræði, enda hafa Íslendingar ekki misst af ári frá fyrstu þátttöku 1985. Í ár sendi Ísland keppendurna Daða Logason, Eystein Daða Hjaltason, Jóakim Una Arnaldarson, Magnús Thor Holloway, Matthías Pálmason Skowronski og Patrek Ragnarsson. Þeir unnu sér inn þessi sæti með góðum árangri á stærðfræðikeppni framhaldsskólanna og norrænu stærðfræðikeppninni.

Þessar keppnir, og ólympíuleikarnir sjálfir, eru í fjórum greinum. Algebru, fléttufræði, rúmfræði og talnafræði. Allt eru þetta greinar þar sem hægt er að setja fram krefjandi verkefni sem krefjast skapandi hugsunar og lausnamiðaða hugsun. Þetta er því töluvert frábrugðið stærðfræði sem nemendur kynnast í framhaldsskóla almennt séð, því á þessum keppnum þurfa nemendur að finna frumsamin rök fyrir máli sínu og koma frá sér rökréttum sönnunum á þungum stærðfræðilegum staðhæfingum.

Til að kenna nemendum slíka hugsun eru æfingabúðir á Íslandi fyrir ólympíuleikana, vanalega 4 til 5 vikur í Háskóla Íslands. Þar eru sjálfboðaliðar sem standa fyrir kennslu frá 9 til 16 virka daga. Í ár voru kennararnir Atli Fannar Franklín, Breki Pálsson, Marteinn Þór Harðarson, Matthías Andri Hrafnkelsson og Sigurður Jens Albertsson. Síðustu ár hafa keppendur svo farið til Danmerkur til að æfa sig í nokkra daga með hinum norrænu liðunum, en í ár var Íslandi boðið í Internaional Math Summer Camp (IMSC) í Beijing. Þess vegna var kennslan í Háskóla Íslands aðeins 2 vikur í ár enda eru IMSC eru töluvert lengri og stífari búðir.

IMSC eru þriggja vikna langar búðir haldnar af Beijing Institute of Mathematical Sciences and Applications (BIMSA) ásamt ýmsum ríkisstofnunum í Kína. Þar mættu 58 lið frá 46 löndum, samtals yfir 500 nemendur, til að sitja fyrirlestra, 4 smærri æfingakeppnir og svo eina stóra æfingakeppni í stíl við ólympíuleikana sjálfa. Þess á milli tókst liðunum að fara í ýmsar stuttar ferðir, eins og til dæmis að sjá Kínamúrinn og torg hins himneskra friðar.

Að þessu loknu var lagt í ólympíuleikana sjálfa, sem voru í Sjanghaí í ár. Þar mættu 117 lönd og 666 keppendur, og keppnin tók þátt á tveimur dögum. Þar þreyta nemendur 3 dæmi hvorn dag og hafa til þess 4 og hálfan tíma. Sjö stig fást fyrir leyst dæmi, en hægt er að fá hlutstig fyrir hluta af lausn. Fram að þessu hafði stigamet Íslendinga, samtals stiga allra s*x keppanda, verið 63 stig frá árinu 2006. En í ár tókst liðinu að bæta þetta met ríflega, með 78 stig í heildina. Patrek Ragnarsson fékk einnig bronsmedalíu, og 4 aðrir keppendur heiðursviðurkenningu.

Á næsta ári verða ólympíuleikarnir í Búdapest í Ungverjalandi, svo á enn þá eftir að koma í ljós hvort Íslandi verði aftur boðið í IMSC. En miðað við hvað gekk vel í ár, þá sakar kannski ekki að vona.

21/07/2026

Ólympíuliðið í efnafræði fór í víking í Ólympíukeppnina í efnafræði sem haldnir voru í Tashkent, höfuðborg Úsbekistan fyrir stuttu og uppskáru besta árangur Íslands í keppninni síðan árið 2006.

Liðið skipuðu þau Daði Þór Friðriksson úr Flensborg, Jón Oddur Högnason úr MR, Fannar Smári Jóhannsson úr MH og Ása Dagrún Geirsdóttir úr Kvennó.

Fannar hlaut bronsverðlaun og Ása Dagrún viðurkenningu fyrir góðan árangur. Þetta er besti árangur Íslands í keppninni síðan árið 2006

Liðið hefur æft stíft bæði verklega og bóklega efnafræði í sumar undir traustri handleiðslu Katrínar Lilju Sigurðardóttur, Sigurðar Guðna Gunnarssonar, Þorsteins Hálfdánarsonar og Más Björgvinssonar. Katrín er aðjúnkt í efnafræði við Raunvísindadeild en hún hefur verið yfirþjálfari liðsins um langt árabil. Þorsteinn og Sigurður eru fyrrum keppendur og þeir fylgdu einnig liðinu í keppnina. Ólympíuliðið í efnafræði hefur haft aðstöðu í VR I og II og hefur líkað það vel.

Við óskum liðinu og þjálfurum þeirra hjartanlega til hamingju með frábæran árangur.

03/07/2026

Jarðhiti og náttúruvá tvær hliðar á sama fyrirbæri!

Ný rannsókn jarðfræðinga við Háskóla Íslands bendir til þess að jarðskjálftar og berggangar hafi haft meiri áhrif á dreifingu og tíðni stórra skriðufalla á Tröllaskaga en áður hefur verið talið.
Það sem er líka nýtt í rannsókninni er að hún tengir í fyrsta sinn saman dreifingu lághitasvæða, bergganga og jarðskjálftavirkni á Dalvíkursvæðinu. Rannsóknin leiðir rök að því að sömu jarðfræðilegu kraftar stýri öllum þessum fyrirbærum.

„Rannsóknin undirstrikar að jarðhiti og náttúruvá eru tvær hliðar á sama fyrirbæri. Sömu jarðfræðilegu fyrirbærin sem skapa aðstæður fyrir verðmætar jarðhitaauðlindir geta líka haft áhrif á hvar jarðskjálftar verða og hvar stór skriðuföll eiga upptök sín,” segir Gregory P. De Pascale, prófessor í strúktúrjarðfræði við Háskóla Íslands, en hann er annar höfunda greinar um þetta efni sem birtist í nýverið í vísindatímaritinu Landslides, auk Danielle Nicole Forester, sem lauk meistaraprófi frá Jarðavísindadeild HÍ.

Þau Gregory og Danielle kortlögðu 367 skriðuföll í rannsókninni. Þar af voru 174 á Tröllaskaga. „Rannsóknin sýnir að mörg skriðuföllin eru í námunda við bergganga eða hafa höfuðstall sem fellur saman við slíka ganga. Berggangarnir og sprungurnar sem þeir sitja í þvert á hraunlagastaflann á svæðinu og geta haft áhrif á styrk, sprungumyndun, lekt og stöðugleika hlíða.“

Áður hafa skriðuföll á Tröllaskaga meðal annars verið skýrð með áhrifum jökulfargs sem hvarf við hop jökla, bráðnun sífrera og öðrum landslags- og loftslagsþáttum. Höfundar útiloka ekki slíka þætti en telja að gögn þeirra bendi til þess að jarðskjálftar og jarðfræðilegar byggingar, einkum berggangar, hafi einnig haft veruleg áhrif á hvar stór skriðuföll urðu og hversu tíð þau voru. Rannsóknin hefur einnig verulega þýðingu fyrir jarðhitarannsóknir að sögn höfunda, enda varpi hún fersku ljósi á tengsl jarðhita, sprungna, bergganga og jarðskjálftavirkni á Norðurlandi.

Nánar: https://hi.is/frettir/ny_rannsokn_tengir_saman_jardskjalfta_skridufoll_og_jardhita_a_nordurlandi