18/08/2026
ππ’ππ¨π I Buw(A)n ng W(I)kaβ¦?
Kung ang ipinagdiriwang ay sariling atin, bakit likha ng makina ang inihahain?
Sa pagsapit ng buwan ng Agosto, hindi maikakaila ang pagsilay ng mga kulay na p**a, asul, at dilaw sa mga paaralan. Ito ay tanda ng taunang kaganapan sa Pilipinas na kung tawagin ay βBuwan ng Wika,β kung saan binibigyan ng karangalan ang wika ng ating Inang Bayan.
Kadalasan, kapag ito ay ipinagdiriwang, laganap ang pagbibigay-pugay sa mga gawaing tatak-Pinoy. Gaya na lamang ng mga tradisyonal na sayaw at kantahan, balagtasan, pagsusuot ng Filipinianaβt barong, at iba pa. Hindi lamang ito paggalang sa ating bansa, kundi pagbibigay-puri na rin sa ating mayamang kultura.
Kayaβt isipin mo na lamang ang dismayang hatid ng mga kumakalat na balita tungkol sa pang-aabuso sa Artificial Intelligence (AI) ng mga paaralan sa kanilang pagdiriwang ngayong Agosto. Nararapat itong itigil at pahupain sa lalong madaling panahon dahil ang paggunita sa ating wikang Filipino ay ang pagkilala sa ating pagkatao at hindi ito sa pamamagitan ng paggamit ng makina.
Isa sa mga tampok na aktibidad ngayon sa mga paaralan ay ang mga paligsahan sa paggawa ng mga AI-generated na poster. Naging matunog na balita ang pagdiriwang ng Buwan ng Wika ng isang pampublikong paralan mula sa Negros Oriental kaakibat ng temang "Wikang Filipino at AI: Kasangkapan sa Pananaliksik at Tulay sa Yaman ng Impormasyon." Isa sa naging ilaw ng entablado sa kaganapan ay ang kanilang AI poster making contest. Ang pagkapanalo ng mga sasaling mag-aaral ay malalaman sa desisyon ng paaralan at sa mga makukuhang reaksiyon sa kanilang mga social media post, na siyang naging mitsa upang batikusin ng madla ang paligsahan.
Depensa ng paaralan kaya nila isinagawa ang programa at hikayatin ang mga estudyante sa patimpalak ay upang maisagawa at mai-akma ang mga aktibidad sa tema ng Buwan ng Wika ngayong taon. Isa rin sa naging pahayag ng paaralan ay, "Hindi naman siguro masama kung gagamit kami ng AI tutal nasa 21st century na tayo ngayon." Ngunit, kung ating tatandaan, ipinaalala na ng Komisyon sa Wikang Filipino sa isang press launching para sa Buwan ng Wika noong Hulyo 2023 ang halaga ng responsableng paggamit ng AI.
Ang paglalagay ng AI-generated works sa sentro ng mga patimpalak na dapat sumusukat sa malikhaing kakayahan ng mga mag-aaral ay salungat sa diwa ng Buwan ng Wika. Hindi lamang umiikot sa pagproklama ng wikang Filipino ang Buwan ng Wika; ito rin ay tungkol sa paghubog sa mga talentong taglay ng mga Pilipino, katulad na lamang sa larangan ng sining.
Tandaan natin na ang poster-making contests ay isinasagawa na sa mga paaralan noon pa man. Ngunit bakit ngayon ay mas pipiliing tangkilikin ang isang paskil na maaaring mabuo sa isang pindot lamang? Paano natin masasabing tunay ang pagkapanalo ng isang estudyante kung hindi naman nanggaling sa sariling niyang mga kamay ang piyesang nagwagi? Ang mga kompetisyon ay daan upang tasahin ang kakayahan ng isang tao, at ang paggamit ng artipisyal na tulong upang maisabuhay ang mga ideyang naiisip ay hindi alinsunod sa esensya ng tradisyonal na poster-making contests.
Ang tanong: bakit natin kailangang gumamit ng mga artipisyal na imahe upang maipamalas ang ating pagkakakilanlan? Hindi baβt mas magiging makabuluhan kung ang obrang iaalay natin para sa pagpaparangal ng isang tradisyonal na pagdiriwang ay sa pamamaraang tradisyonal din?
Oo, laganap na ang AI sa masa. Saang sulok man ng komunidad, maging sa ating mga kani-kanyang telepono, ito ay ating nakikita. Kaya naman hindi rin masisisi ang mga taong nagsasabing dapat na itong tanggapin at gawing normal maging sa kontekstong pampaaralan, sapagkat gamit lamang ang isang pindot, ang ating mga nais gawin ay nabubuo.
Ngunit ating itatak sa sariling mga kaisipan ang kahusayan sa sining na ipinamalas ng mga Pilipino sa mga nagdaang taon, na inaasahan nating maipapamana sa susunod na henerasyon. Isipin na lamang natin ang mga kabataang may talento sa pagguhit at kung paano unti-unting hindi nabibigyang-pansin ang kanilang kakayahan dahil mayroong mga paligsahang nagpapatuloy kahit hindi naman nasusukat ang tunay na esensya ng sining.
Isa sa mga taglay na yaman nating mga Pilipino ay ang ating mga damdamin. Kapag tayo ay lumikha mula sa puso, ramdam na ramdam ang emosyon at dedikasyon sa kalalabasan.
Nakalulungkot lamang na sa paglaganap ng paggamit ng AI, nasisilaw ang mga malikhaing kaisipan at ulirang mga kamay ng sambayanan. Kaya naman, sana ay mabuksan ang kaisipan ng mga paaralan sa usaping ito upang maitaguyod ang mas responsableng paggamit ng AI sa anumang aspekto sa loob ng paaralan.
Magsilbi sana itong ehemplo upang gumawa ng mga hakbang para ihiwalay ang mga paligsahan sa larangan ng sining at larangan ng AI, o kaya naman ay mas bigyang-pansin ang mga paligsahan na prayoridad ang angking galing ng mga estudyante.
Nawaβy tayo ay tumapak muna pabalik at bigyang repleksyon ang lalim at kalubhaan ng sitwasyon, nang ating maisalba ang tunay na diwa ng Buwan ng Wikaβ ang awtentisidad.
Isinulat ni Raj Raymundo
Paglalapat ni Avrille Sangalang
