03/09/2026
๐ฃ๐ฎ๐บ๐ฏ๐ฎ๐ป๐๐ฎ๐ป๐ด ๐ช๐ฒ๐ฏ๐ถ๐ป๐ฎ๐ฟ ๐๐ฎ ๐ง๐ฒ๐ฟ๐๐๐น๐๐ฎ๐ป๐ด ๐ฃ๐ฎ๐ป๐ด๐๐ถ๐ธ๐ฎ ๐ฎ๐ ๐ช๐ผ๐ฟ๐ธ๐๐ต๐ผ๐ฝ, ๐๐๐ถ๐ป๐ฎ๐ด๐ฎ๐๐ฎ ๐๐น๐ถ๐ป๐๐๐ป๐ผ๐ฑ ๐๐ฎ ๐ฃ๐ฎ๐ด๐ฑ๐ถ๐ฟ๐ถ๐๐ฎ๐ป๐ด ๐ป๐ด ๐๐๐๐ฎ๐ป ๐ป๐ด ๐ช๐ถ๐ธ๐ฎ๐ป๐ด ๐ฃ๐ฎ๐บ๐ฏ๐ฎ๐ป๐๐ฎ
Isinagawa ng Leyte Normal University (LNU), sa pamamagitan ng Sentro ng Wika at Kultura, ang Pambansang Webinar sa Tertulyang Pangwika at Writeshop noong ika-26 ng Agosto 2026 na may temang โMula sa Salinlahi Hanggang AI: Bilang Kasangkapan sa Pananaliksik, Pagtataya, at Pagtuturo.โ
Binigyang-diin sa gawain ang makabuluhan, responsable, at etikal na paggamit ng Artificial Intelligence (AI) bilang katuwang sa pagbuo ng mga ideya sa pananaliksik, pagsusuri ng datos, paghahanda ng mga kagamitang pampagtuturo, pagbuo ng mga instrumento, at pagdidisenyo ng makabuluhang pagtataya. Binigyang-linaw rin na hindi dapat maging kapalit ang teknolohiya ng kritikal na pag-iisip, pagkamalikhain, integridad, at pananagutan ng mga g**o, mag-aaral, at mananaliksik, kundi isang kasangkapang makatutulong sa higit na pagpapahusay ng gawaing akademiko.
Tampok sa webinar ang mga dalubhasang tagapagsalita na sina Dr. Joel B. Lopez, na nagtalakay ng โBaybayin: Mula Salinlahi Hanggang AIโ; Dr. Las Johansen B. Caluza, para sa paksang โFilipino Bilang Wika ng Pananaliksik at Paglikha ng Kaalamanโ; Dr. Orlando P. Vinculado Jr., na nagbahagi hinggil sa โAI sa Pagtataya: Pagsusulit, TOS, at mga Kagamitang Pampagtuturoโ; at Bb. Louvesa Idda Galban, na tumalakay sa โAI bilang Kasangkapan sa Pagpapahusay ng Pagtuturo at Pagkatuto.โ
Dinaluhan ang nasabing gawain ng mga dalubhasa, g**o, mananaliksik, at mag-aaral mula sa ibaโt ibang institusyon na nagkakaisa sa pagsusulong at pagpapahalaga sa wikang Filipino, pananaliksik, at makabagong pamamaraan ng pagtuturo at pagkatuto.
Sa kabuuan, naging mahalagang lunsaran ang webinar at writeshop sa pagsasanib ng tradisyonal na kaalaman, wikang Filipino, at makabagong teknolohiya, lalo na ng AI, tungo sa higit na inobatibo, makabuluhan, etikal, at responsableng pananaliksik, pagtataya, at pagtuturo.
๐๐ฆ๐บ๐ต๐ฆ ๐๐ฐ๐ณ๐ฎ๐ข๐ญ ๐๐ฏ๐ช๐ท๐ฆ๐ณ๐ด๐ช๐ต๐บ (๐๐๐), ๐ต๐ฉ๐ณ๐ฐ๐ถ๐จ๐ฉ ๐ช๐ต๐ด ๐๐ฆ๐ฏ๐ต๐ณ๐ฐ ๐ฏ๐จ ๐๐ช๐ฌ๐ข ๐ข๐ต ๐๐ถ๐ญ๐ต๐ถ๐ณ๐ข, ๐ฉ๐ฐ๐ด๐ต๐ฆ๐ฅ ๐ต๐ฉ๐ฆ ๐๐ข๐ฎ๐ฃ๐ข๐ฏ๐ด๐ข๐ฏ๐จ ๐๐ฆ๐ฃ๐ช๐ฏ๐ข๐ณ ๐ด๐ข ๐๐ฆ๐ณ๐ต๐ถ๐ญ๐บ๐ข๐ฏ๐จ ๐๐ข๐ฏ๐จ๐ธ๐ช๐ฌ๐ข ๐ข๐ต ๐๐ณ๐ช๐ต๐ฆ๐ด๐ฉ๐ฐ๐ฑ, (๐ช๐ต๐ข๐ญ๐ช๐ค๐ช๐ป๐ฆ๐ฅ) ๐ฐ๐ฏ ๐๐ถ๐จ๐ถ๐ด๐ต 26, 2026, ๐ธ๐ช๐ต๐ฉ ๐ต๐ฉ๐ฆ ๐ต๐ฉ๐ฆ๐ฎ๐ฆ "๐๐ถ๐ญ๐ข ๐ด๐ข ๐๐ข๐ญ๐ช๐ฏ๐ญ๐ข๐ฉ๐ช ๐๐ข๐ฏ๐จ๐จ๐ข๐ฏ๐จ ๐๐: ๐๐ช๐ญ๐ข๐ฏ๐จ ๐๐ข๐ด๐ข๐ฏ๐จ๐ฌ๐ข๐ฑ๐ข๐ฏ ๐ด๐ข ๐๐ข๐ฏ๐ข๐ฏ๐ข๐ญ๐ช๐ฌ๐ด๐ช๐ฌ, ๐๐ข๐จ๐ต๐ข๐ต๐ข๐บ๐ข, ๐ข๐ต ๐๐ข๐จ๐ต๐ถ๐ต๐ถ๐ณ๐ฐ."
๐๐ฉ๐ฆ ๐ฆ๐ท๐ฆ๐ฏ๐ต ๐ฉ๐ช๐จ๐ฉ๐ญ๐ช๐จ๐ฉ๐ต๐ฆ๐ฅ ๐ต๐ฉ๐ฆ ๐ฎ๐ฆ๐ข๐ฏ๐ช๐ฏ๐จ๐ง๐ถ๐ญ, ๐ณ๐ฆ๐ด๐ฑ๐ฐ๐ฏ๐ด๐ช๐ฃ๐ญ๐ฆ, ๐ข๐ฏ๐ฅ ๐ฆ๐ต๐ฉ๐ช๐ค๐ข๐ญ ๐ถ๐ด๐ฆ ๐ฐ๐ง ๐๐ณ๐ต๐ช๐ง๐ช๐ค๐ช๐ข๐ญ ๐๐ฏ๐ต๐ฆ๐ญ๐ญ๐ช๐จ๐ฆ๐ฏ๐ค๐ฆ (๐๐) ๐ต๐ฐ ๐ด๐ถ๐ฑ๐ฑ๐ฐ๐ณ๐ต ๐ณ๐ฆ๐ด๐ฆ๐ข๐ณ๐ค๐ฉ ๐ฃ๐ณ๐ข๐ช๐ฏ๐ด๐ต๐ฐ๐ณ๐ฎ๐ช๐ฏ๐จ, ๐ฅ๐ข๐ต๐ข ๐ข๐ฏ๐ข๐ญ๐บ๐ด๐ช๐ด, ๐ช๐ฏ๐ด๐ต๐ณ๐ถ๐ค๐ต๐ช๐ฐ๐ฏ๐ข๐ญ ๐ฎ๐ข๐ต๐ฆ๐ณ๐ช๐ข๐ญ ๐ฅ๐ฆ๐ท๐ฆ๐ญ๐ฐ๐ฑ๐ฎ๐ฆ๐ฏ๐ต, ๐ฅ๐ฆ๐ด๐ช๐จ๐ฏ๐ช๐ฏ๐จ ๐ข๐ด๐ด๐ฆ๐ด๐ด๐ฎ๐ฆ๐ฏ๐ต ๐ต๐ฐ๐ฐ๐ญ๐ด, ๐ข๐ฏ๐ฅ ๐ฆ๐ท๐ข๐ญ๐ถ๐ข๐ต๐ช๐ฐ๐ฏ. ๐๐ต ๐ข๐ญ๐ด๐ฐ ๐ฆ๐ฎ๐ฑ๐ฉ๐ข๐ด๐ช๐ป๐ฆ๐ฅ ๐ต๐ฉ๐ข๐ต ๐ต๐ฆ๐ค๐ฉ๐ฏ๐ฐ๐ญ๐ฐ๐จ๐บ ๐ด๐ฉ๐ฐ๐ถ๐ญ๐ฅ ๐ค๐ฐ๐ฎ๐ฑ๐ญ๐ฆ๐ฎ๐ฆ๐ฏ๐ต -- ๐ณ๐ข๐ต๐ฉ๐ฆ๐ณ ๐ต๐ฉ๐ข๐ฏ ๐ณ๐ฆ๐ฑ๐ญ๐ข๐ค๐ฆ -- ๐ต๐ฉ๐ฆ ๐ค๐ณ๐ช๐ต๐ช๐ค๐ข๐ญ ๐ต๐ฉ๐ช๐ฏ๐ฌ๐ช๐ฏ๐จ, ๐ค๐ณ๐ฆ๐ข๐ต๐ช๐ท๐ช๐ต๐บ, ๐ช๐ฏ๐ต๐ฆ๐จ๐ณ๐ช๐ต๐บ, ๐ข๐ฏ๐ฅ ๐ข๐ค๐ค๐ฐ๐ถ๐ฏ๐ต๐ข๐ฃ๐ช๐ญ๐ช๐ต๐บ ๐ฐ๐ง ๐ฆ๐ฅ๐ถ๐ค๐ข๐ต๐ฐ๐ณ๐ด, ๐ด๐ต๐ถ๐ฅ๐ฆ๐ฏ๐ต๐ด, ๐ข๐ฏ๐ฅ ๐ณ๐ฆ๐ด๐ฆ๐ข๐ณ๐ค๐ฉ๐ฆ๐ณ๐ด, ๐ถ๐ด๐ช๐ฏ๐จ ๐ช๐ต ๐ข๐ด ๐ข ๐ท๐ช๐ต๐ข๐ญ ๐ต๐ฐ๐ฐ๐ญ ๐ต๐ฐ ๐ฆ๐ฏ๐ณ๐ช๐ค๐ฉ ๐ข๐ค๐ข๐ฅ๐ฆ๐ฎ๐ช๐ค ๐ฑ๐ณ๐ข๐ค๐ต๐ช๐ค๐ฆ.
๐๐ฉ๐ฆ ๐ธ๐ฆ๐ฃ๐ช๐ฏ๐ข๐ณ ๐ง๐ฆ๐ข๐ต๐ถ๐ณ๐ฆ๐ฅ ๐ฆ๐น๐ฑ๐ฆ๐ณ๐ต๐ด, ๐ช๐ฏ๐ค๐ญ๐ถ๐ฅ๐ช๐ฏ๐จ ๐๐ณ. ๐๐ฐ๐ฆ๐ญ ๐. ๐๐ฐ๐ฑ๐ฆ๐ป, ๐ธ๐ฉ๐ฐ ๐ฅ๐ช๐ด๐ค๐ถ๐ด๐ด๐ฆ๐ฅ ๐ต๐ฉ๐ฆ ๐ต๐ฐ๐ฑ๐ช๐ค ๐ฐ๐ฏ "๐๐ข๐บ๐ฃ๐ข๐บ๐ช๐ฏ: ๐๐ถ๐ญ๐ข ๐๐ข๐ญ๐ช๐ฏ๐ญ๐ข๐ฉ๐ช ๐๐ข๐ฏ๐จ๐จ๐ข๐ฏ๐จ ๐๐"; ๐๐ณ. ๐๐ข๐ด ๐๐ฐ๐ฉ๐ข๐ฏ๐ด๐ฆ๐ฏ ๐. ๐๐ข๐ญ๐ถ๐ป๐ข ๐ง๐ฐ๐ณ "๐๐ช๐ญ๐ช๐ฑ๐ช๐ฏ๐ฐ ๐๐ช๐ญ๐ข๐ฏ๐จ ๐๐ช๐ฌ๐ข ๐ฏ๐จ ๐๐ข๐ฏ๐ข๐ฏ๐ข๐ญ๐ช๐ฌ๐ด๐ช๐ฌ ๐ข๐ต ๐๐ข๐จ๐ญ๐ช๐ฌ๐ฉ๐ข ๐ฏ๐จ ๐๐ข๐ข๐ญ๐ข๐ฎ๐ข๐ฏ"; ๐๐ณ. ๐๐ณ๐ญ๐ข๐ฏ๐ฅ๐ฐ ๐. ๐๐ช๐ฏ๐ค๐ถ๐ญ๐ข๐ฅ๐ฐ ๐๐ณ., ๐ง๐ฐ๐ณ "๐๐ ๐ด๐ข ๐๐ข๐จ๐ต๐ข๐ต๐ข๐บ๐ข: ๐๐ข๐จ๐ด๐ถ๐ด๐ถ๐ญ๐ช๐ต, ๐๐๐, ๐ข๐ต ๐ฎ๐จ๐ข ๐๐ข๐จ๐ข๐ฎ๐ช๐ต๐ข๐ฏ๐จ ๐๐ข๐ฎ๐ฑ๐ข๐จ๐ต๐ถ๐ต๐ถ๐ณ๐ฐ"; ๐ข๐ฏ๐ฅ ๐๐ด. ๐๐ฐ๐ถ๐ท๐ฆ๐ด๐ข ๐๐ฅ๐ฅ๐ข ๐๐ข๐ญ๐ฃ๐ข๐ฏ, ๐ง๐ฐ๐ณ "๐๐ ๐ฃ๐ช๐ญ๐ข๐ฏ๐จ ๐๐ข๐ด๐ข๐ฏ๐จ๐ฌ๐ข๐ฑ๐ข๐ฏ ๐ด๐ข ๐๐ข๐จ๐ฑ๐ข๐ฑ๐ข๐ฉ๐ถ๐ด๐ข๐บ ๐ฏ๐จ ๐๐ข๐จ๐ต๐ถ๐ต๐ถ๐ณ๐ฐ ๐ข๐ต ๐๐ข๐จ๐ฌ๐ข๐ต๐ถ๐ต๐ฐ."
๐๐ฉ๐ฆ ๐ฆ๐ท๐ฆ๐ฏ๐ต ๐ฃ๐ณ๐ฐ๐ถ๐จ๐ฉ๐ต ๐ต๐ฐ๐จ๐ฆ๐ต๐ฉ๐ฆ๐ณ ๐ฆ๐น๐ฑ๐ฆ๐ณ๐ต๐ด, ๐ฆ๐ฅ๐ถ๐ค๐ข๐ต๐ฐ๐ณ๐ด, ๐ณ๐ฆ๐ด๐ฆ๐ข๐ณ๐ค๐ฉ๐ฆ๐ณ๐ด, ๐ข๐ฏ๐ฅ ๐ด๐ต๐ถ๐ฅ๐ฆ๐ฏ๐ต๐ด ๐ง๐ณ๐ฐ๐ฎ ๐ท๐ข๐ณ๐ช๐ฐ๐ถ๐ด ๐ช๐ฏ๐ด๐ต๐ช๐ต๐ถ๐ต๐ช๐ฐ๐ฏ๐ด, ๐ธ๐ฉ๐ฐ ๐ข๐ณ๐ฆ ๐ถ๐ฏ๐ช๐ต๐ฆ๐ฅ ๐ช๐ฏ ๐ข๐ฅ๐ท๐ข๐ฏ๐ค๐ช๐ฏ๐จ ๐ข๐ฏ๐ฅ ๐ค๐ฆ๐ญ๐ฆ๐ฃ๐ณ๐ข๐ต๐ช๐ฏ๐จ ๐ต๐ฉ๐ฆ ๐๐ช๐ญ๐ช๐ฑ๐ช๐ฏ๐ฐ ๐ญ๐ข๐ฏ๐จ๐ถ๐ข๐จ๐ฆ, ๐ณ๐ฆ๐ด๐ฆ๐ข๐ณ๐ค๐ฉ, ๐ข๐ฏ๐ฅ ๐ช๐ฏ๐ฏ๐ฐ๐ท๐ข๐ต๐ช๐ท๐ฆ ๐ข๐ฑ๐ฑ๐ณ๐ฐ๐ข๐ค๐ฉ๐ฆ๐ด ๐ต๐ฐ ๐ต๐ฆ๐ข๐ค๐ฉ๐ช๐ฏ๐จ ๐ข๐ฏ๐ฅ ๐ญ๐ฆ๐ข๐ณ๐ฏ๐ช๐ฏ๐จ.
๐๐ท๐ฆ๐ณ๐ข๐ญ๐ญ, ๐ต๐ฉ๐ฆ ๐ธ๐ฆ๐ฃ๐ช๐ฏ๐ข๐ณ ๐ข๐ฏ๐ฅ ๐ธ๐ณ๐ช๐ต๐ฆ๐ด๐ฉ๐ฐ๐ฑ ๐ด๐ฆ๐ณ๐ท๐ฆ๐ฅ ๐ข๐ด ๐ข๐ฏ ๐ฆ๐ด๐ด๐ฆ๐ฏ๐ต๐ช๐ข๐ญ ๐ช๐ฏ๐ฏ๐ฐ๐ท๐ข๐ต๐ช๐ฐ๐ฏ ๐ง๐ฐ๐ณ ๐ฃ๐ณ๐ช๐ฅ๐จ๐ช๐ฏ๐จ ๐ต๐ณ๐ข๐ฅ๐ช๐ต๐ช๐ฐ๐ฏ๐ข๐ญ ๐ฌ๐ฏ๐ฐ๐ธ๐ญ๐ฆ๐ฅ๐จ๐ฆ, ๐ต๐ฉ๐ฆ ๐๐ช๐ญ๐ช๐ฑ๐ช๐ฏ๐ฐ ๐ญ๐ข๐ฏ๐จ๐ถ๐ข๐จ๐ฆ, ๐ข๐ฏ๐ฅ ๐ฎ๐ฐ๐ฅ๐ฆ๐ณ๐ฏ ๐ต๐ฆ๐ค๐ฉ๐ฏ๐ฐ๐ญ๐ฐ๐จ๐บโ๐ฑ๐ข๐ณ๐ต๐ช๐ค๐ถ๐ญ๐ข๐ณ๐ญ๐บ ๐๐โ๐ง๐ฐ๐ณ ๐ข ๐ฎ๐ฐ๐ณ๐ฆ ๐ช๐ฏ๐ฏ๐ฐ๐ท๐ข๐ต๐ช๐ท๐ฆ, ๐ฎ๐ฆ๐ข๐ฏ๐ช๐ฏ๐จ๐ง๐ถ๐ญ, ๐ฆ๐ต๐ฉ๐ช๐ค๐ข๐ญ, ๐ข๐ฏ๐ฅ ๐ณ๐ฆ๐ด๐ฑ๐ฐ๐ฏ๐ด๐ช๐ฃ๐ญ๐ฆ ๐ณ๐ฆ๐ด๐ฆ๐ข๐ณ๐ค๐ฉ, ๐ข๐ด๐ด๐ฆ๐ด๐ด๐ฎ๐ฆ๐ฏ๐ต, ๐ข๐ฏ๐ฅ ๐ช๐ฏ๐ด๐ต๐ณ๐ถ๐ค๐ต๐ช๐ฐ๐ฏ.