ศูนย์ศึกษาดาราศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนครศรีอยุธยา

23/03/2026

ข้อมูลจาก IAU

อัปเดต จำนวนดวงจันทร์บริวารของดาวเสาร์และดาวพฤหัสบดี

ศูนย์วัตถุเชิงดาวเคราะห์ขนาดเล็ก (Minor Planet Center : MPC) หน่วยงานทางการที่รับผิดชอบด้านการสังเกตการณ์และรายงานเกี่ยวกับเหล่าวัตถุขนาดเล็กในระบบสุริยะ ภายใต้สหพันธ์ดาราศาสตร์นานาชาติ (International Astronomical Union : IAU) ประกาศยืนยันการค้นพบดวงจันทร์บริวารดวงใหม่ 4 ดวงของดาวพฤหัสบดี และ 11 ดวงของดาวเสาร์ ทำให้ดาวพฤหัสบดีและดาวเสาร์มีจำนวนดวงจันทร์บริวารที่ 101 ดวงและ 285 ดวง ตามลำดับ เมื่อวันที่ 16 มีนาคม ค.ศ. 2026
________

#ดาวพฤหัสบดี
ดวงจันทร์บริวารดวงใหม่ 4 ดวงของดาวพฤหัสบดี (เรียงจากความใกล้-ไกลดาวเคราะห์ดวงแม่) ได้แก่
- S/2011 J 4 : ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง ~3 กิโลเมตร ตรวจพบครั้งแรกในปี ค.ศ. 2011
- S/2024 J 1 : ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง ~2 กิโลเมตร ตรวจพบครั้งแรกในปี ค.ศ. 2024
- S/2018 J 5 : ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง ~2 กิโลเมตร ตรวจพบครั้งแรกในปี ค.ศ. 2018
- S/2011 J 5 : ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง ~2 กิโลเมตร ตรวจพบครั้งแรกในปี ค.ศ. 2011

สำหรับดวงจันทร์ของดาวพฤหัสบดีที่เพิ่งยืนยันเหล่านี้ อยู่ในกลุ่มย่อยของดวงจันทร์บริวารของดาวพฤหัสบดี 2 กลุ่ม

- S/2011 J 4 : เป็นสมาชิกของ “กลุ่มดวงจันทร์ฮิมาเลีย” (Himalia group) กลุ่มของดวงจันทร์บริวารขนาดเล็กมาก อยู่ตามบริเวณวงโคจรของดวงจันทร์ฮิมาเลีย โดยอยู่ถัดออกมาจาก “ดวงจันทร์กาลิเลียน” (กลุ่มของดวงจันทร์ใหญ่สุด 4 ดวงของดาวพฤหัสบดี) ที่ระยะห่างราว 11.1 ล้าน - 12.3 ล้านกิโลเมตร (คาบการโคจรนาน 240 - 277 วัน) และมีทิศทางการโคจรสอดคล้องกับทิศทางการหมุนรอบตัวเองของดาวพฤหัสบดี (ระนาบวงโคจรของดวงจันทร์ทำมุมเอียงกับระนาบวงโคจรของดาวพฤหัสบดี 27 - 29 องศา)

- S/2024 J 1, S/2018 J 5 และ S/2011 J 5 : เป็นสมาชิกของ “กลุ่มดวงจันทร์คาร์มี” (Carme group) กลุ่มของดวงจันทร์บริวารขนาดเล็กมาก อยู่ตามบริเวณวงโคจรของดวงจันทร์คาร์มี โดยอยู่ห่างจากดาวพฤหัสบดีมาก ที่ระยะห่างราว 22.7 ล้าน - 23.7 ล้านกิโลเมตร (คาบการโคจรนาน 700 - 746 วัน) และมีทิศทางการโคจรสวนทางกับทิศทางการหมุนรอบตัวเองของดาวพฤหัสบดี (ระนาบวงโคจรของดวงจันทร์ทำมุมเอียงกับระนาบวงโคจรของดาวพฤหัสบดี 163 - 165 องศา)
________

#ดาวเสาร์
ดวงจันทร์บริวารดวงใหม่ 11 ดวงของดาวเสาร์ (เรียงจากความใกล้-ไกลดาวเคราะห์ดวงแม่) ได้แก่
- S/2023 S 56 : ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง ~3 กิโลเมตร ตรวจพบครั้งแรกในปี ค.ศ. 2023
- S/2020 S 48 : ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง ~3 กิโลเมตร ตรวจพบครั้งแรกในปี ค.ศ. 2020
- S/2023 S 55 : ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง ~3 กิโลเมตร ตรวจพบครั้งแรกในปี ค.ศ. 2023
- S/2023 S 53 : ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง ~3 กิโลเมตร ตรวจพบครั้งแรกในปี ค.ศ. 2023
- S/2023 S 54 : ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง ~3 กิโลเมตร ตรวจพบครั้งแรกในปี ค.ศ. 2023
- S/2020 S 46 : ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง ~3 กิโลเมตร ตรวจพบครั้งแรกในปี ค.ศ. 2020
- S/2023 S 57 : ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง ~2 กิโลเมตร ตรวจพบครั้งแรกในปี ค.ศ. 2023
- S/2020 S 47 : ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง ~3 กิโลเมตร ตรวจพบครั้งแรกในปี ค.ศ. 2020
- S/2023 S 52 : ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง ~3 กิโลเมตร ตรวจพบครั้งแรกในปี ค.ศ. 2023
- S/2023 S 51 : ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง ~3 กิโลเมตร ตรวจพบครั้งแรกในปี ค.ศ. 2023
- S/2020 S 45 : ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง ~3 กิโลเมตร ตรวจพบครั้งแรกในปี ค.ศ. 2020

ส่วนดวงจันทร์ของดาวเสาร์ ที่เพิ่งยืนยันเหล่านี้ อยู่ในกลุ่มย่อยของดวงจันทร์บริวารของดาวเสาร์ 3 กลุ่ม

- S/2023 S 56 และ S/2020 S 48 : เป็นสมาชิกของ “กลุ่มดวงจันทร์อินูอิต” (Inuit group) กลุ่มของดวงจันทร์บริวารขนาดเล็กมาก บางดวงตั้งชื่อจากเทพปกรณัมอินูอิตของชนกลุ่มอินูอิต ทางตอนเหนือของแคนาดา โดยอยู่ห่างจากดาวเสาร์ ที่ระยะห่างราว 16.3 ล้าน - 23.3 ล้านกิโลเมตร (คาบการโคจรนาน 783 - 1,341 วัน) และมีทิศทางการโคจรสอดคล้องกับทิศทางการหมุนรอบตัวเองของดาวเสาร์ (ระนาบวงโคจรของดวงจันทร์ทำมุมเอียงกับระนาบวงโคจรของดาวเสาร์ 40 - 51 องศา)

- S/2023 S 55 และ S/2020 S 54 : เป็นสมาชิกของ “กลุ่มดวงจันทร์กัลลิก” (Gallic group) กลุ่มของดวงจันทร์บริวารขนาดเล็กมาก ที่บางดวงตั้งชื่อจากเทพปกรณัมเคลต์ของชนกลุ่มเคลต์ ทางตอนกลางของยุโรป โดยอยู่ห่างจากดาวเสาร์ ที่ระยะห่างราว 11.2 ล้าน - 18.6 ล้านกิโลเมตร (คาบการโคจรนาน 443 - 945 วัน) และมีทิศทางการโคจรสอดคล้องกับทิศทางการหมุนรอบตัวเองของดาวเสาร์ (ระนาบวงโคจรของดวงจันทร์ทำมุมเอียงกับระนาบวงโคจรของดาวเสาร์ 34 - 40 องศา)

- S/2023 S 53, S/2020 S 46, S/2023 S 57, S/2020 S 47, S/2023 S 52, S/2023 S 51 และ S/2020 S 45 : เป็นสมาชิกของ “กลุ่มดวงจันทร์นอร์ส” (Norse group) กลุ่มของดวงจันทร์บริวารขนาดเล็กมาก ที่บางดวงตั้งชื่อจากเทพปกรณัมนอร์สของชนกลุ่มนอร์ส ทางตอนเหนือของยุโรป โดยอยู่ห่างจากดาวเสาร์ ที่ระยะห่างราว 11.6 ล้าน - 27.3 ล้านกิโลเมตร (คาบการโคจรนาน 470 - 1,681 วัน) และมีทิศทางการโคจรสวนทางกับทิศทางการหมุนรอบตัวเองของดาวเสาร์ (ระนาบวงโคจรของดวงจันทร์ทำมุมเอียงกับระนาบวงโคจรของดาวพฤหัสบดี 136 - 178 องศา)
________

ตามแนวทางปกติของนักดาราศาสตร์ที่ตรวจหาดวงจันทร์บริวารของดาวเคราะห์ชั้นนอก เมื่อตรวจพบสิ่งที่คาดว่าเป็นดวงจันทร์แล้ว จะยังไม่ยืนยันรับรองว่าเป็นดวงจันทร์บริวารทันที แต่จะต้องรอการสังเกตการณ์เพิ่มเติมจากฝ่ายอื่น ๆ (ทั้งนักดาราศาสตร์ กล้องโทรทรรศน์ และยานสำรวจ) จนกว่าจะสามารถคำนวณวงโคจรและคาดการณ์ตำแหน่ง จนแน่ใจว่าวัตถุนั้นเป็นดวงจันทร์บริวาร (ไม่ใช่ความคลาดเคลื่อนที่อาจเกิดขึ้นได้) ถึงจะยืนยันรับรองว่าเป็นดวงจันทร์บริวาร ดังเช่น S/2011 J 4 และ S/2011 J 5 ของดาวพฤหัสบดี ที่ต้องรอถึง 15 ปี ถึงจะรับรองว่าเป็นดวงจันทร์ของดาวพฤหัสบดี

และเพราะนักดาราศาสตร์มีเทคโนโลยีและเทคนิคในการสังเกตการณ์ทางดาราศาสตร์ที่ดีขึ้นเรื่อย ๆ รวมถึงการส่งยานสำรวจไปยังดาวเคราะห์ ทำให้นักดาราศาสตร์สามารถตรวจพบดวงจันทร์บริวารของดาวเคราะห์เพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ (โดยเฉพาะพวกดาวเคราะห์ชั้นนอก ที่เป็นดาวเคราะห์แก๊สขนาดใหญ่)

ณ ปัจจุบัน (มีนาคม 2026) ดาวเคราะห์ในระบบสุริยะมีจำนวนดวงจันทร์บริวารแตกต่างกันไป โดยเรียงจากมากไปน้อย ดังนี้ ดาวเสาร์มี 285 ดวง ดาวพฤหัสบดี 101 ดวง ดาวยูเรนัส 29 ดวง ดาวเนปจูน 16 ดวง ดาวอังคาร 2 ดวง โลก 1 ดวง ส่วนดาวศุกร์และดาวพุธไม่มีดวงจันทร์บริวาร

เรียบเรียง
พิสิฏฐ นิธิยานันท์ - เจ้าหน้าที่สารสนเทศดาราศาสตร์ สดร.

ที่มาของข้อมูล
- https://www.minorplanetcenter.net/mpec/K26/K26F09.html
- https://www.minorplanetcenter.net/mpec/K26/K26F10.html
- https://www.minorplanetcenter.net/mpec/K26/K26F11.html
- https://www.minorplanetcenter.net/mpec/K26/K26F12.html
- https://www.minorplanetcenter.net/mpec/K26/K26F14.html

20/03/2026

20 มีนาคม 2569 "วันวสันตวิษุวัต" ช่วงเวลากลางวันเท่ากับกลางคืน

ดวงอาทิตย์จะขึ้นจากขอบฟ้าทางทิศตะวันออกและจะตกทางทิศตะวันตกพอดี นับเป็นวันที่ประเทศทางซีกโลกเหนือย่างเข้าสู่ฤดูใบไม้ผลิ และประเทศทางซีกโลกใต้ย่างเข้าสู่ฤดูใบไม้ร่วง วัน “วสันตวิษุวัต” (วะ-สัน-ตะ-วิ-สุ-วัด) (Vernal Equinox) คำว่า “วิษุวัต” (Equinox) เป็นภาษาสันสกฤต หมายถึง “จุดราตรีเสมอภาค” จุดที่ดวงอาทิตย์อยู่ในตำแหน่งตั้งฉากกับเส้นศูนย์สูตรของโลกพอดี ส่งผลให้มีช่วงเวลากลางวันและกลางคืนยาวนานเท่ากัน

สำหรับประเทศไทย ในวันดังกล่าวดวงอาทิตย์จะขึ้นเวลาประมาณ 06:22 น. และจะตกลับขอบฟ้า เวลาประมาณ 18:28 น. (เวลา ณ กรุงเทพมหานคร) นับเป็นวันที่ประเทศทางซีกโลกเหนือย่างเข้าสู่ฤดูใบไม้ผลิ และประเทศทางซีกโลกใต้ย่างเข้าสู่ฤดูใบไม้ร่วง

ทั้งนี้ การนิยามเวลาดวงอาทิตย์ขึ้นและตกของปรากฏการณ์ดังกล่าว จะนับเมื่อเราเห็น “ขอบบน” ของดวงอาทิตย์สัมผัสกับเส้นขอบฟ้า กล่าวคือ เมื่อดวงอาทิตย์ขึ้น จะนับเวลาเมื่อขอบบนของดวงอาทิตย์สัมผัสกับขอบฟ้าทางทิศตะวันออก และเมื่อดวงอาทิตย์ตก จะนับเวลาเมื่อขอบบนของดวงอาทิตย์สัมผัสกับขอบฟ้าทางทิศตะวันตก (หรือเมื่อดวงอาทิตย์ลับขอบฟ้าหมดทั้งดวงนั่นเอง) อาจทำให้ดูเหมือนเวลาการขึ้น-ตกของดวงอาทิตย์ในวันดังกล่าวไม่เท่ากัน แต่ไม่ได้หมายความว่ามีช่วงเวลากลางวันและกลางคืนยาวนานไม่เท่ากัน ซึ่งหากนับจากช่วงเวลาที่จุดกึ่งกลางดวงอาทิตย์เคลื่อนผ่านขอบฟ้า วันดังกล่าวนับว่าเป็นวันที่มีกลางวันและกลางคืนยาวนาน 12 ชั่วโมงเท่ากันพอดี

"ฤดูกาล" บนโลกนั้น เกิดจากแกนโลกเอียงทำมุม 23.5 องศากับแนวตั้งฉากกับระนาบโคจรของโลกรอบดวงอาทิตย์ ทำให้พื้นที่ต่าง ๆ ทั่วโลกได้รับความเข้มของแสงอาทิตย์ (มุมตกกระทบ) และปริมาณพลังงานความร้อนไม่เท่ากัน ส่งผลให้มีอุณหภูมิต่างกัน รวมถึงระยะเวลากลางวัน และกลางคืนก็ต่างกันด้วย เหตุนี้ทำให้เกิดฤดูกาลขึ้นบนโลกนั่นเอง

จะสังเกตได้ว่าในฤดูร้อน เวลากลางวันจะยาวกว่ากลางคืน ดวงอาทิตย์จะขึ้นเร็วและตกช้า แตกต่างกับฤดูหนาวที่เวลากลางคืนจะยาวนานกว่ากลางวัน ดวงอาทิตย์จะขึ้นช้าและตกเร็ว

สำหรับปรากฏการณ์ต่อไปที่เกี่ยวข้องกับการขึ้น-ตกของดวงอาทิตย์ คือ "วันครีษมายัน" (Summer Solstice) ในวันที่ 21 มิถุนายน 2569 เป็นวันที่ดวงอาทิตย์ขึ้นทางทิศตะวันออกเฉียงไปทางเหนือมากที่สุด และตกทางทิศตะวันตกเฉียงไปทางเหนือมากที่สุด ทำให้มีช่วงเวลากลางวันยาวนานที่สุดในรอบปี ส่งผลให้ประเทศทางซีกโลกเหนือย่างเข้าสู่ฤดูร้อน และประเทศทางซีกโลกใต้ย่างเข้าสู่ฤดูหนาว

------------

March 20, 2026: Vernal Equinox Brings Nearly Equal Day and Night

The National Astronomical Research Institute of Thailand (Public Organization) (NARIT), under the Ministry of Higher Education, Science, Research and Innovation (MHESI), announced that March 20, 2026 will mark the Vernal Equinox, when daytime and nighttime are nearly equal in length. On this day, the Sun rises almost exactly in the east and sets almost exactly in the west. It also marks the beginning of spring in the Northern Hemisphere and autumn in the Southern Hemisphere.

Mr. Suparerk Karuehanon, Assistant Director of the National Astronomical Research Institute of Thailand (NARIT), explained that the Vernal Equinox occurs when the Sun is positioned directly above the Earth’s equator, resulting in nearly equal lengths of day and night around the world. The word “equinox” comes from Sanskrit and means “equal night.”

In Thailand, the Sun is expected to rise at approximately 06:22 and set at around 18:28 (Bangkok time). On this date, countries in the Northern Hemisphere enter spring, while those in the Southern Hemisphere enter autumn.

The definition of sunrise and sunset is based on the moment when the upper edge of the Sun’s disk touches the horizon. Sunrise is recorded when the Sun’s upper edge first appears above the eastern horizon, while sunset is recorded when the Sun’s upper edge reaches the western horizon. Because of this definition, the recorded sunrise and sunset times on the equinox may appear slightly different. However, this does not mean that the actual lengths of day and night are unequal. If measured by the moment when the center of the Sun crosses the horizon, the day and night on this date each last 12 hours.

Mr. Suparerk added that seasons on Earth are caused by the tilt of the Earth’s axis, about 23.5 degrees relative to the plane of its orbit around the Sun. Because of this tilt, different regions of the Earth receive sunlight at different angles and intensities, leading to variations in temperature as well as differences in the lengths of day and night throughout the year. These changes give rise to the seasons on Earth.

During summer, daytime is longer than nighttime because the Sun rises earlier and sets later. In winter, nights are longer than days, as the Sun rises later and sets earlier.

The next solar event related to the Sun’s rising and setting positions is the Summer Solstice, which will occur on June 21, 2026. On that day, the Sun rises at its northernmost point on the eastern horizon and sets at its northernmost point on the western horizon, resulting in the longest day of the year. This marks the beginning of summer in the Northern Hemisphere and winter in the Southern Hemisphere.

#ข่าวดาราศาสตร์ #วันวสันตวิษุวัต

20/03/2026

ปฏิทินดาราศาสตร์ประจำวัน
20 มีนาคม 2569
#ดาวศุกร์เคียงดวงจันทร์
สังเกตได้ทางทิศตะวันตก หลังดวงอาทิตย์ลับขอบฟ้า
จนถึง เวลาประมาณ 19:15 น.

#ปฏิทินดาราศาสตร์ #ปรากฏการณ์ดาราศาสตร์

15/03/2026

12-13 มีนาคม 2569 ค่ายวิทยาศาสตร์และดาราศาสตร์ รุ่นที่ 1 ครั้งที่ 2
# วิทยากร ผศ.อร่าม ชน่ะโชติ คุณสุรพงษ์ วงเพ็ชร คุณนพดล อะภิระนานนท์

06/03/2026

บรรยายกาศชมจันทรุปราคาเต็มดวง

20/02/2026

โครงการค่ายวิทยาศาสตร์และดาราศาสตร์
# โรงเรียนเสนาประสิทธิ์
ขอบคุณวิทยากร
ผศ.ดร.พิเชฐ ศรีสังข์งาม : นวัฒกรรมวิทยาศาสตร์
ผศ.อร่าม ชนะโชติ : ดวงดาวกับชีวิต
คุณสุรพงษ์ วงค์เพ็ชร : การสร้างสื่อดาราศาสตร์

11/01/2026

ไว้พบกันใหม่ครับ

08/01/2026

มาดูพฤหัสบดีใกล้โลกกันครับ

08/01/2026

คืนวันที่ 10 มกราคม 2569 "ดาวพฤหัสบดีใกล้โลกที่สุดในรอบปี" ปรากฏสุกสว่างตลอดคืน ชวนชมความสวยงามผ่านกล้องโทรทรรศน์ ขนาด 24 นิ้ว (ฟรี) บนอาคารหอดูดาวดาราทัศน์ เมื่อดวงอาทิตย์ลับขอบฟ้า ดาวพฤหัสบดีจะปรากฏสว่างทางทิศตะวันออก สังเกตได้ด้วยตาเปล่า นานตลอดคืนจนถึงรุ่งเช้า : อาคารหอดูดาวดาราทัศน์ โทร. 089-9651343

27/11/2025

กิจกรรม สนุกๆด้านดาราศาสตร์ ที่จัดให้น้องจากแดนไกล