Донишкадаи иқтисоди ҷаҳон ва дипломатияи ДБССТ

  • Home
  • Tajikistan
  • Dushanbe
  • Донишкадаи иқтисоди ҷаҳон ва дипломатияи ДБССТ

Донишкадаи иқтисоди ҷаҳон ва дипломатияи ДБССТ Донишкадаи иқтисоди ҷаҳон ва дипломатияи ДБССТ

11/09/2026

АЗ БАРҚАРОРСОЗИИ СУЛҲ ТО ИСТИҚЛОЛИ ДАВЛАТИИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН
(Ба муносибати 35-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон)

Истиқлоли давлатӣ барои мо рамзи олии ватану ватандорӣ, заминаи аслии соҳибихтиёрии сиёсиву ҳуқуқӣ ва бузургтарин дастоварди таърихии миллат мебошад, ки мо онро ҳамчун гавҳари гаронбаҳо ҳифз мекунем ва барои рушду ободии ояндаи Тоҷикистони азиз тамоми саъю талоши худро равона месозем.
Эмомалӣ Раҳмон

Ҷашни 35-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон, ки имсол таҷлил мегардад, як марҳилаи муҳими таърихӣ барои арзёбии дастовардҳои кишвар маҳсуб меёбад. Дар давоми 35 соли соҳибистиқлолӣ, Ҷумҳурии Тоҷикистон зери роҳбарии Президенти мамлакат, Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон аз як кишвари гирифтори ҷанги шаҳрвандӣ ва буҳрони амиқи иқтисодӣ ба як давлати устувор, рӯ ба рушд ва эътирофшуда дар арсаи байналмилалӣ табдил ёфт.
Марҳилаи аввали истиқлолият ба барқарорсозии сулҳ, суботи сиёсӣ ва сохтори давлатдорӣ нигаронида шуда буд. Тоҷикистон тавонист модели беназири сулҳро амалӣ намуда, ваҳдати миллиро таъмин кунад. Пас аз таъмини амният, ҳукумат таваҷҷуҳи худро ба рушди устувори иқтисодӣ ва иҷтимоӣ равона кард. Дар ин давра, стратегияи миллии рушд дар доираи чор ҳадафи стратегӣ: таъмини истиқлолияти энергетикӣ, баромадан аз бунбасти коммуникатсионӣ, ҳифзи амнияти озуқаворӣ ва саноатикунонии тези кишвар амалӣ карда шуд.
Дар соҳаҳои гуногуни хоҷагии халқ Тоҷикистон ба дастовардҳои бузург ноил гардид. Бунёд ва ба истифода додани чархаҳои аввали Неругоҳи барқи обии Роғун, таҷдиди неругоҳҳои Норак, Сарбанд ва Қайроққум, инчунин сохтмони НБО-и Сангтӯда-1 ва Сангтӯда-2 кишварро ба истиқлолияти энергетикӣ наздик кард. Барои баромадан аз бунбасти коммуникатсионӣ, ҳазорҳо километр роҳҳои мошингард ва пулҳои байналмилалӣ (аз ҷумла нақбҳои Истиқлол, Шаҳристон, Хатлон ва Озодӣ) сохта шуданд, ки Тоҷикистонро ба як транзити муҳими минтақавӣ табдил доданд.
Ислоҳоти иқтисодӣ ва саноатикунонӣ боис гардид, ки сохтори иқтисодиёти кишвар аз аграрӣ ба аграрӣ-саноатӣ ва сипас ба саноатӣ-аграрӣ мубаддал шавад. Садҳо корхонаҳои нави саноатӣ дар соҳаҳои металлургия, семент, бофандагӣ ва коркарди маҳсулоти кишоварзӣ таъсис ёфтанд. Дар натиҷа, сатҳи камбизоатӣ дар кишвар зиёда аз 80 фоиз дар солҳои аввали истиқлолият то ба зери 20 фоиз коҳиш дода шуд.
Соҳаҳои иҷтимоӣ, маориф ва тандурустӣ низ рушди назаррас доштанд. Садҳо мактабҳои муосир, донишгоҳҳо, марказҳои тиббӣ ва варзишӣ сохта ва мавриди баҳрабардорӣ қарор гирифтанд. Сиёсати давлатии ҷавонон ва занон мавқеи онҳоро дар ҷомеа ва сохторҳои роҳбарикунанда мустаҳкам намуд. Дар сиёсати хориҷӣ, Тоҷикистон сиёсати "дарҳои кушода"-ро пеш гирифта, бо аксари давлатҳои ҷаҳон ва созмонҳои байналмилалӣ (СММ, СҲШ, ТШАД) ҳамкориҳои судманд ба роҳ монд. Ташаббусҳои глобалии Тоҷикистон дар соҳаи об ва иқлим аз ҷониби ҷомеаи ҷаҳонӣ эътироф ва дастгирӣ ёфтанд.
Соҳаи маориф дар сиёсати давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳукмрон ва афзалиятнок буда, зери таваҷҷуҳи доимии Президенти мамлакат қарор дорад. Дар давоми 35 соли соҳибистиқлолӣ, ин бахш аз буҳрони амиқи сохтории солҳои 90-ум гузашта, ба марҳалаи рушди устувор ва модернизатсия ворид шуд. Ҳукумати кишвар маорифро омили асосии наҷоти миллат ва таҳкурсии рушди давлат эълон намудааст.
Дар ин давра, низоми қонунгузории соҳа комилан таҷдид гардид. Қабули Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи маориф», Интишори Стандартҳои давлатии таҳсилот ва барномаҳои миллии рушд барои марҳалаҳои гуногун заминаи ҳуқуқии соҳаро мустаҳкам намуданд. Яке аз дастовардҳои муҳим — ин гузариш ба сохтори нави таҳсилот, ҷорӣ намудани низоми кредитии таълим дар мактабҳои олӣ ва ташкили Маркази миллии тестӣ (ММТ) буд, ки шаффофиятро дар қабули донишҷӯён таъмин намуд.
Рушди таҳсилоти олӣ ва муносибатҳои байналмилалӣ низ дар ин давра ҷаҳиши бузург дошт. Шумораи муассисаҳои таҳсилоти олии касбӣ ва донишҷӯён нисбат ба солҳои аввали истиқлолият чанд баробар афзуд. Барои омода кардани кадрҳои сатҳи байналмилалӣ стипендияи байналмилалии Президентии «Дурахшандагон» таъсис дода шуд, ки тавассути он ҷавонон дар донишгоҳҳои бонуфузи хориҷи кишвар таҳсил мекунанд. Инчунин, филиалҳои донишгоҳҳои машҳури ҷаҳонӣ (ба монанди Донишгоҳи давлатии Москва ба номи М.В. Ломоносов ва дигарон) дар шаҳри Душанбе ба фаъолият оғоз намуданд. Дар 35 соли соҳибистиқлолӣ маорифи Тоҷикистон аз як низоми куҳнашуда ба як сохтори муосири миллӣ табдил ёфт, ки ҳадафи он тарбияи насли нави созанда, худшинос ва рақобатпазир дар бозори ҷаҳонии меҳнат мебошад.
Ҳамин тавр, 35 соли соҳибистиқлолӣ барои Ҷумҳурии Тоҷикистон давраи эҳёи милливу давлатӣ, созандагӣ ва гузоштани таҳкурсии мустаҳкам барои ояндаи дурахшон гардид. Имрӯз кишвар бо қадамҳои устувор ба сӯи рушди пайваста ва устувор ҳаракат мекунад.

Заргаров Ҷ.Ҷ.–н.и.ф.-м, и.в. дотсенти кафедраи фанҳои табиӣ-риёзӣ ва иқтисоди рақамии Донишкадаи иқтисоди ҷаҳон ва дипломатияи ДБССТ

Қадрдонии кормандону омӯзгорони Донишкадаи иқтисоди ҷаҳон ва дипломатияи ДБССТ бахшида ба 35-солагии Истиқлоли давлатии ...
08/09/2026

Қадрдонии кормандону омӯзгорони Донишкадаи иқтисоди ҷаҳон ва дипломатияи ДБССТ бахшида ба 35-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон

ИСТИҚЛОЛИЯТИ ДАВЛАТӢ — ОМИЛИ РУШДИ УСТУВОР ВА ТАҲКИМИ ДАВЛАТДОРИИ МИЛЛӢИстиқлолияти давлатӣ падидаи муҳими сиёсӣ, ҳуқуқӣ...
08/09/2026

ИСТИҚЛОЛИЯТИ ДАВЛАТӢ — ОМИЛИ РУШДИ УСТУВОР ВА ТАҲКИМИ ДАВЛАТДОРИИ МИЛЛӢ

Истиқлолияти давлатӣ падидаи муҳими сиёсӣ, ҳуқуқӣ ва таърихӣ буда, барои ҳар як миллат заминаи асосии муайян намудани роҳи мустақили рушди сиёсӣ, иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва фарҳангӣ мебошад. Барои мардуми тоҷик ба даст овардани истиқлолият на танҳо тағйири мақоми ҳуқуқии давлат, балки оғози марҳилаи нави эҳёи давлатдории миллӣ гардид.
9 сентябри соли 1991 дар таърихи Тоҷикистон ҳамчун санаи сарнавиштсоз сабт шуд. Аз он рӯз сар карда, Ҷумҳурии Тоҷикистон роҳи мустақили давлатсозиро пеш гирифт. Албатта, солҳои аввали истиқлолият барои кишвар давраи ниҳоят мураккаб буданд. Ҷомеа бо мушкилоти сиёсӣ, иқтисодӣ ва иҷтимоӣ рӯ ба рӯ гардид. Аммо бо таҳкими пояҳои давлатдорӣ, барқарор гардидани сулҳу субот ва ташаккули низоми муосири идоракунии давлатӣ имкониятҳои нави рушди кишвар фароҳам омаданд.
Истиқлолият ва ташаккули давлатдории миллӣ. Яке аз натиҷаҳои муҳими истиқлолият ташаккули низоми мустақили давлатдорӣ мебошад. Дар ин раванд қабули Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон аҳамияти махсус дошт. Конститутсия ҳамчун санади олии ҳуқуқӣ асосҳои давлати соҳибистиқлол, ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрванд, сохтори ҳокимияти давлатӣ ва принсипҳои муносибатҳои ҷомеа ва давлатро муайян намуд.
Дар давраи истиқлолият низоми қонунгузории миллӣ тадриҷан ташаккул ёфта, институтҳои давлатдорӣ таҳким пайдо карданд. Ин раванд барои таъмини волоияти қонун, ҳифзи ҳуқуқу озодиҳои шаҳрвандон ва рушди муносибатҳои муосири ҷамъиятӣ заминаи муҳим фароҳам овард.
Истиқлолият ҳамчунин барои эҳёи арзишҳои таърихию фарҳангии миллати тоҷик имкониятҳои васеъ фароҳам сохт. Забони давлатӣ, фарҳанги миллӣ, анъанаҳои мардумӣ ва мероси таърихӣ ба унсурҳои муҳими сиёсати фарҳангӣ ва худшиносии ҷомеа табдил ёфтанд.
Ваҳдати миллӣ — заминаи субот ва рушди давлат. Таҷрибаи Тоҷикистон нишон медиҳад, ки истиқлолияти сиёсӣ бе сулҳу суботи дохилӣ ва ҳамдигарфаҳмии ҷомеа наметавонад ба рушди устувор заминаи кофӣ гузорад. Аз ин рӯ, барқарор гардидани сулҳ ва ваҳдати миллӣ дар таърихи навини кишвар аҳамияти бузург дорад.
Ваҳдати миллӣ ба фароҳам омадани шароити мусоиди сиёсӣ ва иҷтимоӣ барои барқарорсозии иқтисоди миллӣ ва рушди институтҳои давлатӣ мусоидат намуд. Маҳз дар шароити суботи сиёсӣ татбиқи барномаҳои дарозмуддати рушди миллӣ, сохтмони инфрасохтор ва беҳтар намудани шароити зиндагии аҳолӣ имконпазир гардид.
Аз нуқтаи назари ҷомеашиносӣ ваҳдати миллӣ танҳо набудани низоъ нест. Он инчунин эътимоди шаҳрвандон ба давлат, эҳтироми арзишҳои умумимиллӣ ва омодагии ҷомеа барои ҳалли мушкилот тавассути усулҳои созанда мебошад.
Рушди иқтисодӣ ва иҷтимоӣ дар давраи истиқлолият. Дар 35 соли истиқлолият иқтисоди Тоҷикистон марҳилаҳои гуногуни ислоҳот ва дигаргунсозиро аз сар гузаронид. Рушди соҳаҳои энергетика, саноат, нақлиёт, кишоварзӣ, сохтмон ва хизматрасонӣ дар маркази сиёсати иқтисодии кишвар қарор гирифт.
Яке аз самтҳои муҳим истифодаи самараноки захираҳои энергетикии кишвар мебошад. Тоҷикистон дорои захираҳои назарраси обӣ буда, рушди энергетикаи обиро яке аз самтҳои стратегии иқтисоди миллӣ медонад. Дар ин замина татбиқи лоиҳаҳои бузурги энергетикӣ метавонад барои таъмини эҳтиёҷоти дохилӣ ва таҳкими иқтидори содиротии кишвар замина фароҳам созад.
Дар баробари иқтисод, соҳаҳои иҷтимоӣ низ аҳамияти хос пайдо карданд. Маориф, илм, тандурустӣ, фарҳанг ва ҳифзи иҷтимоии аҳолӣ аз самтҳои муҳими сиёсати давлатӣ гардиданд. Сармоягузорӣ ба рушди инсонӣ яке аз нишондиҳандаҳои муҳими рушди устувори ҷомеа ба ҳисоб меравад, зеро пешрафти иқтисодӣ бе кадрҳои соҳибмаърифат ва солим устувор буда наметавонад.
Истиқлолият ва рушди илм ва маориф. Дар шароити ҷаҳони муосир илм ва маориф омили асосии рақобатпазирии давлатҳо мебошанд. Аз ин рӯ, рушди низоми маориф ва илм барои таҳкими пояҳои истиқлолияти миллӣ аҳамияти стратегӣ дорад.
Ташаккули насли дорои донишҳои муосир, малакаҳои рақамӣ, тафаккури илмӣ ва ҳисси баланди масъулияти шаҳрвандӣ бояд яке аз вазифаҳои муҳими ҷомеаи соҳибистиқлол бошад. Ҷавонон ҳамчун неруи асосии ояндаи кишвар метавонанд дар рушди иқтисод, илм, технология ва идоракунии давлатӣ саҳми назаррас гузоранд.
Дар ин замина, рушди технологияҳои иттилоотӣ ва рақамикунонии соҳаҳои гуногуни ҳаёти ҷомеа имкониятҳои нав фароҳам меорад. Давлати муосир бояд на танҳо истиқлолияти сиёсӣ, балки қобилияти технологии худро низ тақвият бахшад.
Мақоми Тоҷикистон дар ҷомеаи ҷаҳонӣ. Истиқлолият ба Тоҷикистон имконият дод, ки ҳамчун субъекти мустақили муносибатҳои байналмилалӣ сиёсати хориҷии худро ташаккул диҳад. Кишвар бо давлатҳои гуногуни ҷаҳон муносибатҳои дипломатӣ ва ҳамкориҳои иқтисодию фарҳангӣ ба роҳ мондааст.
Яке аз самтҳои муҳими сиёсати хориҷии Тоҷикистон масъалаҳои марбут ба об, тағйирёбии иқлим ва ҳифзи муҳити зист мебошад. Бо назардошти хусусияти кӯҳистонии кишвар ва нақши захираҳои обӣ дар минтақа, ин масъалаҳо барои Тоҷикистон аҳамияти махсус доранд.
Иштироки фаъол дар созмонҳои байналмилалӣ ва пешниҳоди ташаббусҳо дар масъалаҳои глобалӣ нишон медиҳад, ки давлатҳои хурд низ метавонанд дар ҳалли масъалаҳои муҳими байналмилалӣ саҳми назаррас гузоранд.
35 соли истиқлолият: дастовард ва масъулият. Ҷашни 35-солагии Истиқлолияти давлатӣ танҳо як санаи тақвимӣ нест. Он бояд ҳамчун фурсати арзёбии роҳи тайшуда, таҳлили дастовардҳо ва муайян намудани вазифаҳои оянда истифода шавад.
Истиқлолият, пеш аз ҳама, масъулият аст — масъулият дар назди давлат, ҷомеа, таърих ва наслҳои оянда. Ҳифзи истиқлолияти миллӣ аз ҳар як шаҳрванд дониш, меҳнатдӯстӣ, эҳтироми қонун, ҳифзи арзишҳои миллӣ ва саҳмгузорӣ дар рушди ҷомеаро талаб мекунад.
Дар шароити тағйирёбии босуръати ҷаҳон барои Тоҷикистон вазифаҳои нав ба миён меоянд. Таъмини рушди устувори иқтисодӣ, баланд бардоштани сифати маориф, рушди илм ва технология, ҳифзи муҳити зист, таҳкими волоияти қонун ва фароҳам овардани ҷойҳои нави корӣ аз ҷумлаи масъалаҳои муҳими давраи оянда мебошанд.
35 соли Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон як марҳилаи муҳими таърихии давлатдории муосири тоҷикон мебошад. Дар ин давра заминаҳои асосии давлатдории миллӣ таҳким ёфта, равандҳои иқтисодӣ, иҷтимоӣ, фарҳангӣ ва сиёсӣ ба марҳилаи нави рушд ворид гардиданд.
Арзиши воқеии истиқлолият на танҳо дар соҳибихтиёрии сиёсӣ, балки дар қобилияти ҷомеа барои истифодаи оқилонаи имкониятҳои миллӣ ва бунёди ояндаи устувор ифода меёбад. Аз ин рӯ, таҷлили 35-солагии Истиқлолияти давлатӣ бояд на танҳо василаи ёдоварӣ аз гузашта, балки оғози андешаи ҷиддӣ дар бораи ояндаи давлат ва миллат бошад.
Ояндаи Тоҷикистон ба дониш, фарҳанг, меҳнати созанда, ваҳдати ҷомеа ва масъулияти шаҳрвандии ҳар як фарди кишвар вобаста аст. Истиқлолият вақте пойдор мегардад, ки ҷомеа онро бо фаъолияти созанда, рушди илм ва маориф, эҳтироми қонун ва ҳифзи манфиатҳои миллӣ таҳким бахшад.
Истиқлолият — арзиши миллӣ, дастоварди таърихӣ ва масъулияти наслҳо дар назди ояндаи Тоҷикистон мебошад.

Ҳусейнова Фарзона Фозиловна- Сардори шуъбаи умумии Донишкадаи иқтисоди ҷаҳон ва дипломатияи ДБССТ

МО БА ОН РӮЗ РАСИДЕМ, КИ ИСТИҚЛОЛ АСТ!Ба муносибати 35 – солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии ТоҷикистонИстиқлолият, ...
08/09/2026

МО БА ОН РӮЗ РАСИДЕМ, КИ ИСТИҚЛОЛ АСТ!

Ба муносибати 35 – солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон

Истиқлолият, барои ҳар як миллат муқаддастарин ва бузургтарин дастоварди таърихӣ ба шумор меравад. Миллате, ки соҳиби давлати мустақил аст, метавонад сарнавишти худро бо иродаи хеш муайян намуда, роҳи рушди сиёсӣ, иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва фарҳангии худро интихоб кунад. Барои миллати тоҷик низ истиқлолият оғози марҳилаи нави давлатдорӣ, эҳёи худшиносии миллӣ ва таҳкими мақоми Тоҷикистон дар ҷомеаи ҷаҳонӣ гардид.
Дар таърихи ҳар як давлату миллат санаҳое ҳастанд, ки онҳо гардиши куллиро дар ҳаёти сиёсӣ, иқтисодӣ ва иҷтимо онҳо ба вуҷуд овард. Чунин санаи таърихӣ барои миллати тоҷик ин 9 сентябри соли 1991 арзёбӣ мегардад. Дар ин рӯз Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон эълон гардид. Аз ҳамон рӯз Тоҷикистон ҳамчун давлати соҳибистиқлол ба роҳи нави таърихӣ қадам гузошт.
Маҳз истиқлолият сабаб шуд,ки миллати мо имкони соҳибӣ кардан ба тақдири худ, таҳкими давлатдорӣ, ҳифзи арзишҳои миллӣ ва бунёди ҷомеаи навро пайдо намуд. Аз ин рӯ, истиқлолиятро метавон сарчашмаи асосии пешрафту ободии Тоҷикистони соҳибистиқлол номид.
Мафҳуми истиқлолият бо озодӣ, соҳибихтиёрӣ ва давлатдории миллӣ пайванди ногусастанӣ дорад. Давлати соҳибистиқлол ҳуқуқ дорад сиёсати дохилӣ ва хориҷии худро мустақилона муайян намуда, манфиатҳои миллии худро ҳимоя кунад.
Барои миллати тоҷик, ки таърихи чандинҳазорсола дорад, соҳибистиқлол шудан имкони беназири эҳёи давлатдории миллӣ гардид. Дар даврони истиқлолият рамзҳои давлатӣ — Парчам, Нишон ва Суруди миллӣ — ҳамчун муқаддасоти давлатдорӣ дар қалби шаҳрвандон ҷойгоҳи махсус пайдо карданд.
Парчами давлатӣ рамзи соҳибихтиёрӣ ва сарбаландии миллат, Нишони давлатӣ таҷассумгари таърих ва давлатдорӣ ва Суруди миллӣ ифодагари муҳаббат ба Ватан ва арзишҳои миллӣ мебошанд.
Истиқлолият ҳамчунин барои таҳкими забони давлатӣ ва рушди фарҳанги миллӣ имкониятҳои васеъ фароҳам овард. Эҳёи суннатҳои миллӣ, арҷгузорӣ ба таърихи миллат ва гиромидошти мероси ниёгон аз падидаҳои муҳими даврони соҳибистиқлолӣ мебошанд.
Истиқлолияти Тоҷикистон дар солҳои аввал бо мушкилоти зиёди сиёсӣ ва иҷтимоӣ рӯ ба рӯ гардид. Ҷанги шаҳрвандӣ ба иқтисоди кишвар ва зиндагии мардум зарари калон расонд. Аммо мардуми тоҷик бо дарки масъулияти таърихӣ роҳи сулҳу ваҳдатро интихоб кард.
Истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ дар таърихи навини Тоҷикистон саҳифаи муҳим ба шумор меравад. Ваҳдати миллӣ шароити заруриро барои барқарорсозии иқтисод, рушди иҷтимоӣ ва оғози корҳои созандагӣ муҳайё намуд.
Сулҳ барои Тоҷикистон танҳо набудани ҷанг нест. Сулҳ заминаи ободӣ, пешрафт, таҳсил, меҳнат ва зиндагии шоиста мебошад. Агар дар ҷомеа субот ва ҳамдигарфаҳмӣ ҳукмфармо бошад, мардум метавонанд бо хотири ҷамъ ба оянда назар кунанд ва дар рушди кишвар саҳм гузоранд.
Аз ин рӯ, ҳифзи сулҳу ваҳдат вазифаи муқаддаси ҳар як шаҳрванди Тоҷикистон мебошад.
Истиқлолият — оғози даврони созандагӣ
Яке аз нишонаҳои асосии даврони истиқлолият рушди корҳои созандагӣ ва ободонии кишвар мебошад. Дар солҳои соҳибистиқлолӣ дар саросари Тоҷикистон роҳҳо, пулҳо, нақбҳо, муассисаҳои таълимӣ, беморхонаҳо, корхонаҳои истеҳсолӣ, неругоҳҳои барқи обӣ ва дигар иншооти муҳими иҷтимоиву иқтисодӣ бунёд гардиданд.
Рушди инфрасохтор барои ба ҳам пайвастани минтақаҳои гуногуни кишвар аҳамияти калон дорад. Сохтмони роҳҳо ва нақбҳо имкониятҳои иқтисодиро васеъ намуда, рафтуомад ва робитаҳои тиҷоративу иҷтимоиро осонтар кардааст.
Имрӯз симои шаҳрҳо ва ноҳияҳои кишвар низ тағйир ёфта истодааст. Бунёди иншооти нав, ободонии кӯчаву хиёбонҳо, сохтмони муассисаҳои иҷтимоӣ ва рушди маҳалҳо далели он аст, ки истиқлолият барои корҳои созанда шароити мусоид фароҳам овардааст.
Яке аз дастовардҳои муҳими даврони истиқлолият рушди инфрасохтори нақлиётӣ мебошад. Тоҷикистон кишвари кӯҳсор аст ва мавҷудияти роҳҳои замонавӣ барои рушди иқтисод, савдо, сайёҳӣ ва робитаи минтақаҳо аҳамияти махсус дорад.
Сохтмони роҳҳо, пулҳо ва нақбҳо на танҳо масъалаи нақлиётро ҳал мекунад, балки ба рушди минтақаҳо, тиҷорат ва сайёҳӣ низ мусоидат менамояд.
Роҳҳои замонавӣ минтақаҳои дурдастро ба марказҳои иқтисодӣ мепайванданд. Деҳқон метавонад маҳсулоти худро ба бозор зудтар расонад, соҳибкор имкониятҳои нави тиҷоратӣ пайдо мекунад ва сайёҳ метавонад ба гӯшаҳои зебоманзари мамлакат осонтар дастрас шавад.
Бинобар ин, роҳсозӣ яке аз сутунҳои асосии рушди иқтисодӣ ва иҷтимоии Тоҷикистони соҳибистиқлол мебошад.
Тоҷикистон дорои захираҳои бузурги обӣ мебошад. Аз ин рӯ, рушди энергетикаи обӣ барои иқтисоди миллӣ аҳамияти стратегӣ дорад.
Дар даврони истиқлолият ба рушди соҳаи энергетика таваҷҷуҳи зиёд зоҳир гардида, сохтмони неругоҳҳои барқи обӣ ва таҷдиду навсозии иқтидорҳои энергетикӣ вусъат пайдо кард.
Энергетика на танҳо масъалаи таъмини аҳолӣ бо неруи барқ мебошад. Он барои рушди саноат, таъсиси ҷойҳои нави корӣ, беҳтар намудани сатҳи зиндагӣ ва рушди иқтисоди миллӣ замина мегузорад.
Истифодаи оқилона ва самараноки захираҳои табиӣ метавонад Тоҷикистонро ба яке аз кишварҳои дорои мавқеи муҳим дар соҳаи энергетикаи минтақа табдил диҳад.

Тоҷикистон дорои имкониятҳои бузурги сайёҳӣ мебошад. Кӯҳҳои баланд, пиряхҳо, кӯлҳои зебо, дараҳо, чашмаҳои шифобахш, ёдгориҳои таърихию фарҳангӣ ва табиати нотакрори кишвар барои рушди намудҳои гуногуни сайёҳӣ шароити мусоид фароҳам меоранд.
Дар солҳои истиқлолият сайёҳӣ ба яке аз самтҳои муҳими рушди иқтисодӣ табдил ёфтааст. Барои рушди ин соҳа Стратегияи рушди сайёҳӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон то соли 2030 қабул гардидааст.
Аҳамияти сайёҳӣ танҳо ба даромади иқтисодӣ маҳдуд намешавад. Ҳар як сайёҳи хориҷӣ метавонад бо таърих, фарҳанг, урфу одат, меҳмоннавозӣ ва табиати Тоҷикистон шинос шуда, симои воқеии кишварро ба ҷаҳон муаррифӣ намояд.
Аз ин рӯ, рушди сайёҳӣ яке аз воситаҳои муҳими муаррифии Тоҷикистон дар арсаи байналмилалӣ мебошад
Агар роҳҳо кишварро бо ҳам пайваст кунанд, пас маориф наслҳоро бо оянда мепайвандад.
Рушди маориф яке аз муҳимтарин самтҳои сиёсати иҷтимоии давлат мебошад. Дар даврони истиқлолият дар шаҳру ноҳияҳои гуногуни кишвар муассисаҳои нави таълимӣ, синфхонаҳо, муассисаҳои томактабӣ ва дигар иншооти соҳаи маориф бунёд гардидаанд.
Ин раванд барои баланд бардоштани сатҳи маърифати ҷомеа ва фароҳам овардани шароити беҳтар барои таълиму тарбияи насли наврас аҳамияти калон дорад.
Имрӯз дар баробари сохтмони мактабҳо масъалаҳои баланд бардоштани сифати таълим, омӯзиши технологияҳои муосир, забонҳои хориҷӣ, илмҳои дақиқ ва касбҳои замонавӣ низ аҳамияти махсус пайдо кардаанд.
Зеро сармояи бузургтарини давлат на танҳо захираҳои табиӣ, балки инсонҳои донишманд, соҳибкасб ва созандаи он мебошанд.
Яке аз дастовардҳои муҳимми даврони истиқлолият таваҷҷуҳи бештар ба ҳифз ва муаррифии мероси фарҳангии миллати тоҷик мебошад.
Фарҳанг оинаи ҳастии миллат аст. Миллате, ки таърих, забон, адабиёт, ҳунар ва анъанаҳои худро ҳифз мекунад, метавонад ҳувияти миллии худро дар шароити ҷаҳонишавӣ устувор нигоҳ дорад.
Дар ин самт ҳамкории Тоҷикистон бо Созмони Милали Муттаҳид оид ба маориф, илм ва фарҳанг — ЮНЕСКО — аҳамияти хос дорад.
Тоҷикистон то соли 2025 13 унсури мероси ғайримоддии фарҳангиро дар рӯйхатҳои ЮНЕСКО ба сабт расонидааст. Дар байни онҳо Шашмақом, Оши палав, Чакан, Фалак, анъанаҳои истеҳсоли атласу адрас, Сада, санъати наққошии миниатюрӣ, кирмакпарварӣ ва истеҳсоли анъанавии абрешим, ривоятҳои Насриддини Хоҷа, ҳунари сохтану навохтани рубоб, маросими Меҳргон, Наврӯз ва фарҳанги пухтани суманак ҷой доранд.
Хусусан, соли 2025 фарҳанги пухтани суманак ба Рӯйхати намояндагии мероси фарҳангии ғайримоддии башарияти ЮНЕСКО ворид гардид. Ин дастоварди муҳим нишон медиҳад, ки анъанаҳои мардумии тоҷикон аҳамияти фаромиллӣ ва арзиши байналмилалӣ доранд.
Дар соҳаи мероси фарҳангии моддӣ низ Тоҷикистон мавқеи арзанда дорад. ЮНЕСКО дар айни замон барои Тоҷикистон 5 объекти ба Феҳристи мероси ҷаҳонӣ воридшуда нишон медиҳад: Саразм, Парки миллии Тоҷикистон, долони Зарафшон–Қароқум дар Роҳи Абрешим, ҷангалҳои туғайии мамнӯъгоҳи Бешаи палангон ва мероси фарҳангии Хатлони бостон.
Ин дастовардҳо аҳамияти бузург доранд. Онҳо нишон медиҳанд, ки фарҳанги тоҷикон танҳо арзиши миллӣ нест, балки қисми муҳими мероси фарҳангии башарият мебошад.
Истиқлолият ба Тоҷикистон имконият дод, ки ҳамчун субъекти мустақили муносибатҳои байналмилалӣ мавқеи худро пайдо кунад. Кишвари мо бо давлатҳои гуногуни ҷаҳон муносибатҳои дипломатӣ ва ҳамкориҳои иқтисодиву фарҳангӣ ба роҳ мондааст.
Тоҷикистон дар ҳалли масъалаҳои минтақавӣ ва ҷаҳонӣ, аз ҷумла масъалаҳои вобаста ба об, иқлим, ҳифзи муҳити зист ва рушди устувор, ташаббусҳои худро пешниҳод намудааст.
Ин раванд нишон медиҳад, ки истиқлолият ба давлат на танҳо имкони ҳалли масъалаҳои дохилӣ, балки имкони саҳм гузоштан дар ҳалли масъалаҳои муҳими ҷаҳониро низ медиҳад.
Ҷавонон неруи бузурги созандаи ҷомеа мебошанд. Ояндаи давлат аз дониш, ҷаҳонбинӣ, маърифат ва масъулияти насли ҷавон вобаста аст.
Ҷавони ватандӯст танҳо бо сухан муҳаббаташро ба Ватан нишон намедиҳад. Ватандӯстӣ пеш аз ҳама донишомӯзӣ, меҳнати ҳалол, риояи қонун, эҳтироми калонсолон, ҳифзи табиат, ғамхорӣ ба ҷомеа ва саҳм гузоштан дар ободии кишвар мебошад.
Дар шароити ҷаҳонишавӣ ҷавонон бояд аз таъсири андешаҳои ифротӣ ва падидаҳои номатлуб худро ҳифз намуда, ба илму дониш, фарҳанг ва арзишҳои созанда такя кунанд.
Ҷавонони соҳибмаърифат метавонанд бо истифода аз технологияҳои муосир ва донишҳои нав барои рушди иқтисод, илм, фарҳанг ва дигар соҳаҳои ҳаёти ҷомеа саҳми арзанда гузоранд.
Истиқлолият танҳо дастоварди гузашта нест. Он масъулияти имрӯзу фардои ҳар як шаҳрванд низ мебошад.
Ҳифзи истиқлолият аз эҳтироми қонун, таҳкими ваҳдат, ҳифзи сулҳ, омӯзиши таърих, ҳимояи манфиатҳои миллӣ ва меҳнати созанда оғоз меёбад.
Ҳар як шахс метавонад дар пешрафти Тоҷикистон саҳм гузорад. Муаллим бо таълими босифат, духтур бо хизмати содиқона, муҳандис бо кори касбӣ, деҳқон бо меҳнати самаранок, соҳибкор бо таъсиси ҷойҳои корӣ ва донишҷӯ бо таҳсили хуб ба рушди Ватан хизмат мекунад.
Яъне ободии кишвар танҳо вазифаи як гурӯҳ нест. Тоҷикистон хонаи умумии ҳамаи мост ва ободии он аз масъулияти ҳар яки мо вобаста мебошад.
Хулоса, Истиқлолияти давлатӣ барои миллати тоҷик воқеан неъмати бузурги таърихӣ мебошад. Он ба мардуми Тоҷикистон имконият дод, ки роҳи мустақили давлатдориро интихоб намуда, барои таҳкими пояҳои иқтисодӣ, иҷтимоӣ, фарҳангӣ ва сиёсии кишвар замина гузорад.
Дар даврони истиқлолият Тоҷикистон ба дастовардҳои назаррас ноил гардид. Рушди инфрасохтор, энергетика, маориф, фарҳанг, саноат ва дигар соҳаҳо нишон медиҳанд, ки истиқлолият барои пешрафти кишвар имкониятҳои васеъ фароҳам овардааст.
Аммо истиқлолият танҳо бо дастовардҳои гузашта ҳифз намешавад. Барои таҳкими он ҳар рӯз дониш, меҳнат, масъулият ва ҳисси баланди ватандӯстӣ зарур аст.
Мо бояд истиқлолиятро ҳамчун арзиши муқаддаси миллӣ ҳифз намуда, сулҳу ваҳдатро таҳким бахшем ва барои ободии Тоҷикистони азиз саҳми худро гузорем.
Истиқлолият — озодии миллат, асоси давлатдорӣ, заминаи сулҳу ваҳдат ва сарчашмаи ободиву пешрафти Тоҷикистон аст.
Ватан бо меҳнати фарзандони содиқаш обод мешавад. Пас, ҳар яки мо бояд дар пешрафти Тоҷикистони соҳибистиқлол саҳми арзандаи худро гузорем.

Ҷашни соҳибистиқлолии кишвар муборак ҳамватанони азиз!

Файзов Назрулло Зубайдуллоевич,
Декани факултети “Иқтисоди ҷаҳон ва
Муносибатҳои байналмилалӣ” – и Донишкадаи
Иқтисоди ҷаҳон ва дипломатияи ДБССТ

ИСТИҚЛОЛИЯТ — ОЗОДӢ, СУЛҲИ ПОЙДОР ВА АСОСИ ТАЪМИНИ РУШДИ ТЕХНОЛОГИИ КИШВАРБахшида ба 35 – солагии Истиқлолияти Ҷумҳурии...
07/09/2026

ИСТИҚЛОЛИЯТ — ОЗОДӢ, СУЛҲИ ПОЙДОР ВА АСОСИ ТАЪМИНИ РУШДИ ТЕХНОЛОГИИ КИШВАР

Бахшида ба 35 – солагии Истиқлолияти Ҷумҳурии Тоҷикистон

Сураҳои ишқ орам ман ба номаш беш,
Оят – оят мекунам ифшои истиқлол.
Ҳамватан! Ай ҷони ман, дастобадаст имрӯз,
Саҷда бояд кард хоки поки истиқлол!

Оре, Истиқлолият бузургтарин дастоварди таърихии ҳар миллат ва муҳимтарин шарти рушди давлати миллӣ мебошад. Барои миллати тоҷик, ки дорои таърихи чандинҳазорсола, фарҳанги ғанӣ ва тамаддуни бузург аст, Истиқлолияти давлатӣ маънои эҳёи давлатдории миллӣ, озодии сиёсӣ, худшиносии миллӣ ва интихоби мустақилонаи роҳи рушди кишварро дорад.
9 сентябри соли 1991 дар таърихи давлатдории навини тоҷикон ҳамчун санаи тақдирсоз сабт гардид. Тоҷикистон роҳи мустақили давлатсозиро пеш гирифт ва ҳамчун давлати соҳибихтиёр вориди ҷомеаи ҷаҳонӣ шуд. Истиқлолият ба мардуми тоҷик имконият дод, ки сарнавишти худро мустақилона муайян намуда, барои бунёди давлати муосир ва ҷомеаи пешрафта замина гузорад.
Аммо истиқлолият танҳо як санади сиёсӣ нест. Истиқлолият масъулияти бузург барои ҳифзи Ватан, таҳкими сулҳу ваҳдат, рушди иқтисод, баланд бардоштани сатҳи маърифат ва ободии кишвар мебошад.
Агар ба роҳи тайкардаи Тоҷикистон назар андозем, мебинем, ки маҳз дар заминаи истиқлолият дар соҳаҳои гуногуни ҳаёти ҷомеа — аз роҳсозӣ ва маориф то сайёҳӣ, фарҳанг ва муносибатҳои байналмилалӣ — тағйироти назаррас ба вуҷуд омадааст.
Истиқлолият ба давлат имконият медиҳад, ки сиёсати дохилӣ ва хориҷии худро мустақилона муайян намояд, манфиатҳои миллиро ҳифз кунад ва барои рушди иқтисодию иҷтимоии ҷомеа барномаҳои дарозмуддатро амалӣ созад.
Дар солҳои истиқлолият Тоҷикистон соҳиби рамзҳои давлатии худ гардид, мақоми забони давлатӣ таҳким ёфт, арзишҳои миллӣ ва суннатҳои фарҳангӣ бештар эҳё шуданд. Таъриху адабиёти миллӣ, мероси илмӣ ва фарҳангии ниёгон мавриди омӯзиш ва тарғиби васеъ қарор гирифт.
Имрӯз Парчам, Нишон ва Суруди миллӣ барои ҳар як шаҳрванди Тоҷикистон рамзҳои муқаддаси соҳибихтиёрии давлат мебошанд.
Аммо арзиши воқеии истиқлолият дар он зоҳир мегардад, ки он барои мардум имконияти зиндагӣ дар фазои сулҳу субот, таҳсил, меҳнат ва бунёди ояндаи худро фароҳам меорад.
Солҳои аввали истиқлолият барои Тоҷикистон давраи пур аз мушкилот буданд. Ҷанги шаҳрвандӣ ба иқтисодиёт, инфрасохтор ва ҳаёти иҷтимоии кишвар зарари ҷиддӣ расонд. Барқарор намудани сулҳу ваҳдат барои идомаи давлатсозӣ ва рушди мамлакат аҳамияти ҳалкунанда дошт.
Бо барқарор шудани сулҳу субот дар кишвар марҳилаи нави созандагӣ оғоз гардид. Роҳҳо сохта шуданд, муассисаҳои таълимӣ ва тандурустӣ бунёд гардиданд, корхонаҳо ба фаъолият оғоз карданд ва минтақаҳои гуногуни мамлакат бо ҳам бештар пайваст шуданд.
Аз ин рӯ, сулҳ ва истиқлолият ду мафҳуми ба ҳам пайванд мебошанд. Истиқлолияти сиёсӣ бе суботи дохилӣ устувор буда наметавонад ва рушди иқтисодиву иҷтимоӣ низ бе сулҳ имконнопазир аст.
Яке аз дастовардҳои муҳими сиёсати хориҷии Тоҷикистони соҳибистиқлол дар солҳои охир пешниҳоди ташаббуси нав оид ба таҳкими сулҳу субот дар ҷаҳон мебошад.
25 июни соли 2026 Маҷмаи Умумии Созмони Милали Муттаҳид бо ташаббуси Ҷумҳурии Тоҷикистон қатъномаеро қабул намуд, ки солҳои 2027–2036-ро «Даҳсолаи байналмилалии таҳкими сулҳ ба хотири наслҳои оянда» эълон мекунад. Қатънома ба пешбурди сулҳ, муколама ва оштӣ, таҳкими ҳамбастагии байни наслҳо ва ба назар гирифтани манфиатҳои наслҳои оянда дар таҳияи сиёсати давлатӣ равона шудааст.
Аҳамияти ин ташаббус дар он аст, ки Тоҷикистон масъалаи сулҳро на танҳо ҳамчун масъалаи ҳалли низоъҳои имрӯз, балки ҳамчун масъулияти ҷомеаи ҷаҳонӣ дар назди наслҳои фардо пешниҳод мекунад. Зеро қарорҳое, ки имрӯз қабул мешаванд, ба зиндагии фарзандон ва наберагони мо таъсир мерасонанд.
Даҳсолаи мазкур ба таҳкими фарҳанги сулҳ, пешгирии низоъҳо, рушди муколама ва мусолиҳа, таҳаммулгароӣ ва ҳамкорӣ миёни наслҳо нигаронида шудааст. Дар он махсусан зарурати ҷалби кӯдакон, ҷавонон ва калонсолон ба равандҳои сулҳофаринӣ ва қабули қарорҳо таъкид мегардад.
Ин ташаббус барои Тоҷикистон аҳамияти хос дорад, зеро таҷрибаи таърихии кишвар нишон медиҳад, ки сулҳ арзиши бузургтарин ва заминаи асосии рушди давлат мебошад. Тоҷикистон таҷрибаи барқарор намудани сулҳу ваҳдати миллиро аз сар гузаронида, имрӯз ин таҷрибаро ҳамчун саҳми худ дар таҳкими фарҳанги сулҳ дар сатҳи байналмилалӣ пешниҳод менамояд.
Аз ин рӯ, «Даҳсолаи байналмилалии таҳкими сулҳ ба хотири наслҳои оянда»-ро метавон идомаи мантиқии сиёсати сулҳҷӯёнаи Тоҷикистон ва далели боло рафтани нуфузи ташаббусҳои кишвар дар ҷомеаи ҷаҳонӣ арзёбӣ намуд.
Бояд тазаккур намуд, ки дар саргаҳи амалишавии ҳамаи барномаву стратегияҳои давлат мутахассисони варзида меистанд, ки ин рисолати таърихӣ бар души соҳаи илму маорифи кишвар мебошад
Агар роҳҳо кишварро бо ҳам пайваст кунанд, пас маориф наслҳоро бо оянда мепайвандад.
Рушди маориф яке аз муҳимтарин самтҳои сиёсати иҷтимоии давлат мебошад. Дар даврони истиқлолият дар шаҳру ноҳияҳои гуногуни кишвар муассисаҳои нави таълимӣ, синфхонаҳо, муассисаҳои томактабӣ ва дигар иншооти соҳаи маориф бунёд гардидаанд.
Ин раванд барои баланд бардоштани сатҳи маърифати ҷомеа ва фароҳам овардани шароити беҳтар барои таълиму тарбияи насли наврас аҳамияти калон дорад.
Имрӯз дар баробари сохтмони мактабҳо масъалаҳои баланд бардоштани сифати таълим, омӯзиши технологияҳои муосир, забонҳои хориҷӣ, илмҳои дақиқ ва касбҳои замонавӣ низ аҳамияти махсус пайдо кардаанд.
Зеро сармояи бузургтарини давлат на танҳо захираҳои табиӣ, балки инсонҳои донишманд, соҳибкасб ва созандаи он мебошанд.
Дар ин ҷода саҳми муассисахҳои тамоми зинаҳои таҳсилот нақши калидӣ мебозанд. Донишкадаи иқтисоди ҷаҳон ва дипломатияи Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон низ чунин рисолати таърихиро ба душ дошта, дар тайёр намудани мутахассисони сатҳи байналмилалии соҳаҳои мухталифи иқтисоди кишвар саҳми босазои худро гузошта истодаанд. Раванди таълим ба самтҳои асосии мавриди таваҷӯҳи ҷаҳони муоссир, аз ҷумла, рақамикунонии таҳсилот, технологияҳои иттилоотию коммуникатсионӣ ва истифодаи имкониятҳои зеҳни сунъӣ дар раванди таълим, илм ва истеҳсолот нигаронида шудааст ва таҳти шиори “Аз донишҷӯи рақамӣ ба Донишгоҳи рақамӣ, аз Донишгоҳи рақамӣ ба кишвари рақамӣ ва аз кишвари рақамӣ ба ҷаҳони рақамӣ” амал намуда истодаанд.
Ҷаҳони муосир ба марҳилаи нави рушди технологӣ ворид шудааст. Зеҳни сунъӣ имрӯз ба соҳаҳои маориф, тиб, иқтисод, истеҳсолот, нақлиёт, илм, идоракунии давлатӣ ва ҳаёти ҳаррӯза таъсири рӯзафзун мерасонад.
Дар чунин шароит масъалаи истифодаи бехатар, ҳифзшуда, боэътимод ва масъулонаи зеҳни сунъӣ ба яке аз масъалаҳои муҳими рӯзномаи байналмилалӣ табдил ёфтааст.
Тоҷикистон низ дар ин самт мавқеи фаъолро пеш гирифтааст. Дар соли 2024 дар иҷлосияи Маҷмаи Умумии СММ Тоҷикистон зарурати рушди ҳамкории байналмилалӣ дар соҳаи зеҳни сунъӣ ва истифодаи имкониятҳои он барои рушди иҷтимоию иқтисодӣ ва расидан ба Ҳадафҳои рушди устуворро матраҳ намуд.
Ин раванд 31 августи соли 2026 ба як марҳилаи муҳим расид. Маҷмаи Умумии СММ бо ташаббуси Ҷумҳурии Тоҷикистон қатъномаеро қабул намуд, ки тибқи он аз соли 2027 ҳамасола 31 август ҳамчун Рӯзи байналмилалии зеҳни сунъии бехатар, ҳифзшуда ва боэътимод таҷлил карда мешавад. Қатънома бо 144 овоз ба ҷонибдорӣ, 2 овоз муқобил ва 3 бетараф қабул шудааст.
Ин ташаббус аз чанд ҷиҳат муҳим мебошад. Аввалан, он нишон медиҳад, ки Тоҷикистон дар масъалаҳои марбут ба технологияҳои навин низ ба ташаккули рӯзномаи байналмилалӣ саҳм мегузорад. Дуюм, он зарурати истифодаи зеҳни сунъиро ба таври бехатар, масъулона ва ба манфиати инсон таъкид мекунад.
Интихоби рӯзи 31 август низ маънои таърихӣ дорад: 31 августи соли 1955 пешниҳоди баргузории лоиҳаи таҳқиқотии Дартмут оид ба зеҳни сунъӣ пешниҳод шуда буд, ки яке аз марҳилаҳои муҳим дар ташаккули зеҳни сунъӣ ҳамчун соҳаи илмӣ ба ҳисоб меравад.
Қатъномаи мазкур ҳамкории байналмилалӣ, табодули таҷриба, омӯзиш ва паҳн намудани таҷрибаҳои беҳтаринро дар соҳаи рушди зеҳни сунъӣ дастгирӣ мекунад.
Барои Тоҷикистон масъалаи зеҳни сунъӣ танҳо масъалаи технологӣ нест. Он бо рушди иқтисод, маориф, илм, идоракунии давлатӣ ва омода намудани кадрҳои замонавӣ робитаи мустақим дорад.
Истифодаи дурусти зеҳни сунъӣ метавонад ба баланд бардоштани сифати таълим, таҳлили маълумот, рушди тиб, кишоварзии оқилона, пешгӯии тағйироти иқлимӣ, истифодаи самараноки захираҳои об ва рушди хизматрасониҳои рақамӣ мусоидат кунад.
Дар баробари имкониятҳо, зеҳни сунъӣ масъалаҳои муҳими ахлоқӣ, ҳуқуқӣ ва амниятиро низ ба миён меорад. Аз ин рӯ, рушди он бояд бо риояи ҳуқуқи инсон, ҳифзи маълумот, шаффофият, масъулият ва назорати инсонӣ сурат гирад.
Ташаббуси Тоҷикистон оид ба Рӯзи байналмилалии зеҳни сунъии бехатар, ҳифзшуда ва боэътимод маҳз ба ҳамин зарурат ҷавоб медиҳад. Он метавонад ба ташаккули фазои байналмилалӣ барои истифодаи масъулонаи технологияҳои нав мусоидат намояд.
Аз ин лиҳоз, зеҳни сунъӣ метавонад барои Тоҷикистон ҳам имконияти рушди дохилӣ ва ҳам воситаи нави ҳамкории байналмилалӣ бошад.
Агар ба ташаббусҳои Тоҷикистон дар даврони истиқлолият назар андозем, метавон як хусусияти муҳимро мушоҳида кард: масъалаҳои пешниҳодкардаи кишвар тадриҷан аз масъалаҳои минтақавӣ ба масъалаҳои дорои аҳамияти глобалӣ табдил ёфтаанд.
Дар соҳаи об Тоҷикистон ташаббусҳои байналмилалиро пешниҳод намуда, масъалаи обро ба яке аз мавзӯъҳои муҳими рӯзномаи ҷаҳонӣ табдил дод. Дар соҳаи ҳифзи пиряхҳо низ ташаббусҳои кишвар ба қабули қарорҳои байналмилалӣ мусоидат карданд. Акнун дар ду самти дигар — сулҳ ба хотири наслҳои оянда ва зеҳни сунъии бехатар, ҳифзшуда ва боэътимод — ташаббусҳои Тоҷикистон дар сатҳи Маҷмаи Умумии СММ пазируфта шудаанд.
Ин далелҳо нишон медиҳанд, ки истиқлолият ба Тоҷикистон имконият додааст, ки на танҳо масъалаҳои дохилии худро ҳал кунад, балки дар ташаккули рӯзномаи байналмилалӣ низ саҳм гузорад.
Дар назари аввал, сулҳ ва зеҳни сунъӣ ду мавзӯи аз ҳам фарқкунанда менамоянд. Аммо дар асл онҳо бо як мафҳуми умумӣ — масъулият дар назди оянда — ба ҳам пайвастанд.
Даҳсолаи байналмилалии таҳкими сулҳ ба хотири наслҳои оянда моро водор мекунад, ки барои фарзандони худ ҷаҳони амну осуда боқӣ гузорем. Рӯзи байналмилалии зеҳни сунъии бехатар, ҳифзшуда ва боэътимод бошад, моро водор месозад, ки технологияҳои ояндаро ба таври масъулона истифода барем.
Яъне Тоҷикистон дар ду самти муҳим — сулҳ ва технология — масъалаи ояндаи инсониятро ба миён мегузорад.
Ин раванд метавонад яке аз муҳимтарин хусусиятҳои дипломатияи муосири Тоҷикистон бошад: ҳифзи сулҳ, рушди устувор, истифодаи оқилонаи захираҳои табиӣ ва рушди технологияҳо бояд ба манфиати инсон ва наслҳои оянда хизмат кунанд.
Истиқлолияти давлатӣ барои Тоҷикистон имконият фароҳам овард, ки на танҳо давлатдории миллии худро таҳким бахшад, балки дар ҳалли масъалаҳои муҳимми байналмилалӣ низ саҳми худро гузорад.
Аз рушди роҳҳо, сохтмони муассисаҳои таълимӣ ва пешрафти сайёҳӣ то эҳёи мероси фарҳангӣ, густариши муносибатҳои дипломатӣ ва пешниҳоди ташаббусҳои глобалӣ — ҳамаи ин самтҳо дар маҷмӯъ симои Тоҷикистони соҳибистиқлолро ташаккул медиҳанд.
Аз ин рӯ, метавон бо итминон гуфт:
Истиқлолият — озодии сиёсӣ, заминаи сулҳу ваҳдат, асоси ободӣ ва сарчашмаи пешрафти Тоҷикистон мебошад.
Вазифаи насли имрӯза аз он иборат аст, ки ин неъмати бузургро ҳифз намуда, бо дониш, меҳнат, масъулият ва ватандӯстӣ барои рушди минбаъдаи Тоҷикистони соҳибистиқлол саҳм гузорад.
Зеро Ватан танҳо сарзамине нест, ки дар он зиндагӣ мекунем. Ватан масъулияти мост, таърихи мост ва ояндаи фарзандони мост.
Пояндаву ҷовидон бод истиқлолу озодӣ ва ободиву шукуфоии Тоҷикистони азиз!

Ҷашни фархундаву арҷманди озодаи 35 – солагии Истиқлолияти Ҷумҳурии Тоҷикистон муборак ҳамдиёрони азиз!

Шарифзода Бегиҷон Рамазон – и.в. мудири кафедраи “ Фанҳои табиӣ - риёзӣ ва иқтисоди рақамӣ”-и Донишкадаи иқтисоди ҷаҳон ва дипломатияи ДБССТ

Наботов Лутфулло- муовини декан оид ба корҳои таълими факултети Иқтисоди ҷаҳон ва муносибатҳои байналмилалии Донишкадаи иқтисоди ҷаҳон ва дипломатияи ДБССТ

Address

Борбад 48/8
Dushanbe
​[email protected]

Opening Hours

Monday 08:00 - 18:00
Tuesday 08:00 - 18:00
Wednesday 08:00 - 18:00
Thursday 08:00 - 18:00
Friday 08:00 - 18:00
Saturday 08:00 - 18:00

Website

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when Донишкадаи иқтисоди ҷаҳон ва дипломатияи ДБССТ posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Shortcuts

Share

Category