02/12/2014
Switch B/L là gì?
Switch B/L không phải là một dạng vận đơn mà đó chỉ là một thuật ngữ về cách sử dụng vận đơn bằng cách chuyển đổi từ bộ vận đơn này thành bộ vận đơn khác theo yêu cầu của Người gửi và Người nhận hàng.
Trong thương mại quốc tế, nhiều khi không phải người bán hàng là người sản xuất và người mua hàng là người tiêu thụ. Hiện nay, việc hàng hóa được mua đi bán lại nhằm hưởng chênh lệch giá diễn ra rất phổ biến. Do việc mua đi bán lại được thực hiện nhiều lần (VD: người bán có thể mua hàng nổi (afloat cargo) để giao hàng), một số chi tiết trên bộ vận đơn cấp tại cảng xếp hàng không còn phù hợp với L/C tiếp theo hoặc với một số điều khoản khác trong hợp đồng bán lại. Nếu không thay đổi, nhiều khi không thể tiến hành mua bán và thuê tàu để vận chuyển hàng hóa. Hoặc trong một số trường hợp, để tránh giới hạn kim ngạch buôn bán giữa hai nước cũng như hàng rào thuế quan trong mậu dịch quốc tế, một số nội dung của vận đơn phải có những thay đổi cho phù hợp.
Để cụ thể hoá việc Switch B/L xin đưa ra một vài ví dụ cụ thể như sau :
- A : Người bán hàng / Shipper: Nguời này là nhà sản xuất và bán cho nhà buôn trung gian tại Singapor
- B : Nhà buôn / Trader : Nhà buôn này lại bán hàng cho Nguời mua tại Châu Âu
- C : Nguời mua hàng / Consignee : Người này sẽ nhận hàng ở Châu Âu
1. Tránh lộ thông tin về người bán hàng :Hàng sẽ được vận chuyển trực tiếp bẳng container đường biển từ quốc gia mà nhà sản xuất đến địa điểm giao hàng tại Châu Âu nhưng để tránh cho Người mua hàng cuối cùng tại Châu Âu biết về nguồn gốc hàng hoá và đề phòng việc người mua hàng cuối cùng sẽ liên lạc với nhà sản xuất để mua hàng trực tiếp thì Nhà buôn trung gian yêu cầu hãng tàu đổi bộ vận đơn khác cho mình và trong đó có thay đổi một số thông tin như cảng xếp hàng, tên shipper,....
2. Thuận tiện cho việc thanh toán :
Nhà buôn trung gian thanh toán cho Người bán hàng và Người mua cuối cùng thanh toán cho Nhà buôn trung gian vì vậy phải có ít nhất 2 bộ vận đơn mới thanh toán được (đặc biệt là việc thanh toán sử dụng phương thức back to back L/C) nhưng trong thực tiễn thì hãng tàu chỉ có thể chấp nhận phát hành đồng thời một lúc 1 bộ vận đơn duy nhất mà thôi. Vì vậy, phải dùng biện pháp switch B/L có nghĩa là sau khi Nhà buôn trung gian đã thanh toán tiền hàng cho Người bán hàng thì Nhà buôn này sẽ có được bộ vận đơn trong tay và giao nộp bộ vận đơn này cho hãng tàu rồi yêu cầu hãng tàu đổi sang (switch) bộ vận đơn khác với tên Shipper và tên Consignee khác để dùng nó thanh toán với Người mua hàng ở Châu Âu.
3. Giảm thuế và các qui định khác :
Trong nhiều trường hợp do các chính sách về thuế và các qui định khác của các quốc gia, Người mua hàng và Người bán hàng phải tìm cách "lách luật" bằng biện pháp switch B/. Ví như hàng của quốc gia A khi bán vào quốc gia C sẽ bị đánh thuế với thuế xuất cao nhưng hàng của quốc gia B bán cho quốc gia C thì lại được ưu đãi về thuế quan nên nhiều khi Người bán và Người mua hàng thường sử dụng cách này để giảm thuế. Đây là cách switch B/L không chính thức nhưng có thể lại là phương pháp mà nhiều người muốn sử dụng nhất.
Trên đây chỉ là ví dụ minh họa về thế nào thì được gọi là switch B/L và người ta dùng switch B/L để làm gì. Ngoài các ví dụ ở trên thì có thể sẽ còn nhiều phương thức khác tuỳ theo yêu cầu của mỗi người nhưng một điểm rất chú ý là việc sử dụng switch B/L có thể là hành vi vi phạm pháp luật và nhất thiết phải được đồng ý của hãng tàu (Shippping line) nếu sử dụng Master B/L và của đại lý giao nhận (Freight Forwader) vì họ có thể không chấp nhận switch B/L để tránh rủi ro cho mình.
Việc sử dụng hình thức thay đổi nội dung vận đơn (Switch B/L) để che dấu nguồn gốc xuất xử hàng hoá nhằm mục đích lách luật (hưởng ưu đãi thuế, lách các rào cản thương mại v.v) trên góc độ lý thuyết là có thể xảy ra nhưng thực tế rất khó khả thi.
Thứ nhất, nó yêu cầu nội dung vận đơn phải thay đổi cảng xuất hàng. Yêu cầu này thường khó được các hãng tàu, người giao nhận chấp nhận vì nó là một biểu hiện hành vi lừa đảo. Thường thì hãng tàu chỉ chấp nhận thay đổi tên shipper /consignee và các nội dung liên quan đến thanh toán cước, địa điểm phát hành vận đơn chứ không chấp nhận thay đổi nội dung liên quan cảng xếp/dỡ và mô tả hàng hoá.
Thứ hai, vận đơn chỉ là một chứng từ trong nhiều chứng từ có thể hiện nguồn gốc xuất xử hàng. Việc thay đổi này phải đồng bộ với nhiều giấy tờ liên quan đến tàu và hàng hoá khác, trong đó nhiều loại do bên thứ ba cấp (ví dụ, C/O, port clearance) nên việc thông đồng để đổi những nội dung này là việc không khả thi. Mà một khi bộ giấy tờ không đồng bộ thì việc switch B/L sẽ bị bắt bài ngay.
Riêng về những lô hàng quy mô lớn theo dạng bulk shipping thì xin khẳng định luôn là nếu chỉ đơn thuần thay đổi trên giấy (swich B/L và sử dụng bộ chứng từ hàng hoá -bao gồm cả C/O- giả mạo) thì không thể che giấu xuất xứ thật của hàng hoá nhằm hưởng ưu đãi thuế quan, đặt biệt với các cơ quan hải quan có trình độ chuyên môn cao, vì một số lý do như sau.
1/ Hành trình của các lô hàng bán buôn thường là đơn phương thức và gắn liền với một phương tiện vận tải cụ thể (tàu biển). Việc che dấu hành trình thực tế của tàu biển tương đối phức tạp, nếu muốn, nguời ta có nhiều phương pháp nghiệp vụ và phương tiện kỹ thuật để "vẽ" lại hành trình thực sự của tàu để lần ra nguồn gốc xuất xứ hàng --> Dễ bị lộ tẩy.
2/ Hành vi giả mạo giấy tờ hàng hoá được quy vào tội trốn thuê và bị phạt khá nặng, hãng tàu luôn bị liên đới trách nhiệm, nếu có dấu hiệu tiếp tay cho chủ hàng thì hậu quả dành cho họ là rất lớn (dễ bị bắt giữ tàu, đội tàu có thể bị nhà chức trách địa phương đưa vào danh sách đen và không thể hoạt động tại quốc gia đó) --> Ít hãng tàu nào dám mạo hiểm --> mắt xích quan trọng trong đường dây giả mạo bị vô hiệu hoá.
3/ Luật pháp nhiều nước quy định khá chặt về điều kiện để được ưu đãi thuế quan theo xuất xứ, với việc đưa thêm nhiều yêu cầu tiêu chuẩn kỹ thuật. Việc chứng minh thoả mãn những yêu cầu đại loại như vậy đòi hỏi có sự tham gia của những bên thứ ba (nhà sản xuất, cơ quan giám định v.v) --->việc thông đồng, giả mạo càng khó khăn hơn.
Do vậy, lách luật hưởng ưu đãi thuế bằng switch B/L và đổi bộ chứng từ hàng hoá có thể coi là mánh khoé của những tay chơi nghiệp dư, độ rủi ro cao, dễ bị bắt bài. Những tay buôn chuyên nghiệp thường phải sử dụng các biện pháp hơp pháp tinh vi hơn để hợp thức hoá nguồn gốc xuất xứ.
Một vài hành vi gian lận thương mại:
-Trong vài năm trở lại đây, giới kinh doanh phân bón Trung Quốc về Malaysia hầu như ít nhập thẳng từ Trung Quốc và thường tạm nhập về một nước trung gian (Việt Nam, Philippines). Ở đó, hàng được thay đổi bao bì, xuất xứ hàng hoá sau đó mới tiếp tục xuất sang thị trường Malaysia để hưởng thuế suất ưu đãi AFTA.
-Cách đây khoảng 3-5 năm, khá nhiều lô hàng tôn cuộn nhập từ Philippines về VN được hưởng biểu thuế ưu đãi AFTA. Tuy nhiên, cơ quan chức năng đã phát hiện thực chất loại hàng này được tạm nhập "nguyên chiếc" từ Bắc Á hoặc Nam Á về mà không hề được gia công tại Philippines, hàm lượng giá trị gia tăng made in ASEAN không đủ tỷ lệ % quy định, những lô hàng này lập tức bị loại khỏi danh sách hưởng ưu đãi và bị truy thu thuế nhập khẩu.
Muốn thực hiện Switch B/L, chủ tàu/người vận chuyển nên lưu ý một số điểm dưới đây trong quá trình ký kết và thực hiện hợp đồng vận chuyển theo chuyến:
1. Trước hết, phải xem uy tín của người thuê vận chuyển. Có thể thông qua đại lý, đại diện của chủ tàu/người vận chuyển… bạn hàng. Với những hãng lớn, có uy tín, khả năng gặp rủi ro là rất ít.
2. Chủ tàu/người vận chuyển thường muốn có thư bảo lãnh của ngân hàng về việc Switch B/L nhưng thực tế cho thấy, đòi hỏi này rất khó được đáp ứng. Tuy vậy, vẫn nên yêu cầu người thuê vận chuyển làm thư cam kết bồi thường với nội dung theo yêu cầu của chủ tàu/người vận chuyển.
3. Trong trường hợp người thuê vận chuyển đề nghị thay đổi số lượng hàng, nếu số lượng thay đổi vượt xa số lượng hàng thực xếp lên tàu, hoặc vượt quá không nhiều nhưng là loại hàng giá trị cao, để đề phòng người thuê vận chuyển không thực hiện cam kết, có thể yêu cầu họ chuyển cho chủ tàu/người vận chuyển một thư bảo lãnh của ngân hàng.
4. Những yêu cầu về Switch B/L nên được ghi rõ ràng, chi tiết vào hợp đồng vận chuyển theo chuyến hoặc nếu vì lý do nào đó mà người thuê vận chuyển không muốn ghi vào hợp đồng thì cũng cần có thoả thuận bằng văn bản riêng giữa chủ tàu/người vận chuyển và người thuê vận chuyển. Đồng thời, cần quy định chặt trẽ trong hợp đồng về trách nhiệm pháp lý của người thuê vận chuyển đối với chủ tàu/người vận chuyển về hậu quả phát sinh từ việc Switch B/L.
Tóm lại, Switch B/L là một nghiệp vụ không phức tạp và đã trở nên khá phổ biến trên thị trường thuê tàu vận chuyển hàng hoá bằng đường biển. Tuy vậy, cần lưu ý vận dụng linh hoạt để tránh rủi ro, bảo đảm hiệu quả kinh tế quả và góp phần nâng cao uy tín trong kinh doanh.
------------------
Bài có sử dụng tài liệu sưu tầm từ các nguồn sau:
http://avinalogistics.com/
http://vietship.vn/
http://www.vibonline.com.vn/
![[Scholarships]***Cơ hội cho những bạn có ước mơ du học thạc sĩ Supply Chain & Logistics!!!1/ http://www.rsm.nl/master/ms...](https://img4.unis10.com/391/861/2795590503918611.jpg)
![[Logistics - 7 days] ENJOY ;)Steve Banker - Contributor:"Forbes.com has several contributors that have written articles ...](https://img4.unis10.com/077/472/1167496700774720.jpg)
