18/05/2025
📰[𝐃𝐁𝐓 𝐍𝐄𝐖𝐒]📰
[𝐂𝐇𝐈𝐄̂́𝐍 𝐓𝐑𝐀𝐍𝐇 𝐓𝐇𝐔̛𝐎̛𝐍𝐆 𝐌𝐀̣𝐈 - 𝐊𝐡𝐢 𝐭𝐡𝐮𝐞̂́ 𝐯𝐚̀ 𝐜𝐚́𝐜 𝐫𝐚̀𝐨 𝐜𝐚̉𝐧 𝐭𝐡𝐮̛𝐨̛𝐧𝐠 𝐦𝐚̣𝐢 𝐭𝐫𝐨̛̉ 𝐭𝐡𝐚̀𝐧𝐡 𝐯𝐮̃ 𝐤𝐡𝐢́ 𝐤𝐡𝐢𝐞̂́𝐧 𝐧𝐞̂̀𝐧 𝐤𝐢𝐧𝐡 𝐭𝐞̂́ 𝐭𝐡𝐞̂́ 𝐠𝐢𝐨̛́𝐢 𝐜𝐡𝐢̀𝐦 𝐭𝐫𝐨𝐧𝐠 𝐛𝐨́𝐧𝐠 𝐭𝐨̂́𝐢.]
Bạn có bao giờ thắc mắc vì sao giá điện thoại, đồ công nghệ hay vé máy bay ở một thời điểm lại bất ngờ tăng mạnh? Rất có thể, nguyên nhân nằm ở một “cuộc chiến” không tiếng súng: chiến tranh thương mại.
Nghe có vẻ xa vời và vĩ mô, nhưng chiến tranh thương mại lại ảnh hưởng trực tiếp đến túi tiền và thói quen tiêu dùng của chúng ta. Từ giá của chiếc iPhone bạn đang cầm, giá hạt điều Việt Nam xuất khẩu, đến giá vé máy bay khi đi du lịch đều sẽ biến động khi chiến tranh thương mại xảy ra. Vậy thì, chiến tranh thương mại là gì, có gì nghiêm trọng, và tình hình hiện tại đang ra sao?
𝟏. 𝐂𝐡𝐢𝐞̂́𝐧 𝐭𝐫𝐚𝐧𝐡 𝐭𝐡𝐮̛𝐨̛𝐧𝐠 𝐦𝐚̣𝐢 𝐥𝐚̀ 𝐠𝐢̀?
Chiến tranh thương mại không được châm ngòi bằng súng đạn mà là cuộc đối đầu bằng thuế và các rào cản thương mại giữa các quốc gia. Cuộc chiến này xảy ra khi một nước tăng thuế nhập khẩu (thuế quan) hoặc áp đặt các hạn chế khác đối với hàng hóa từ nước khác - với mục tiêu làm hàng hóa đối phương trở nên đắt đỏ hơn, khó cạnh tranh hơn. Đáp lại, nước bị “đánh” thường trả đũa bằng cách áp thuế ngược lại (thuế đối ứng).
Trong quá khứ, rất nhiều cuộc chiến tranh thương mại đã diễn ra và hậu quả thường là gây thiệt hại cho cả hai bên, làm chậm tăng trưởng kinh tế, tăng giá tiêu dùng và gây bất ổn thị trường toàn cầu. Nhật Bản - một cường quốc kinh tế cũng không tránh khỏi những tổn thất nặng nề từ chiến tranh thương mại Mĩ - Nhật những năm 1980-1995, và sau này là “Thập kỉ mất mát” (Lost Decade) khiến nền kinh tế Nhật Bản chìm trong bóng tối.
𝟐. 𝐂𝐚́𝐜 𝐡𝐢̀𝐧𝐡 𝐭𝐡𝐮̛́𝐜 𝐜𝐡𝐢𝐞̂́𝐧 𝐭𝐫𝐚𝐧𝐡 𝐭𝐡𝐮̛𝐨̛𝐧𝐠 𝐦𝐚̣𝐢
Chiến tranh thương mại diễn ra dưới nhiều hình thức khác nhau, tiêu biểu là ba “chiêu bài” sau:
Chiến tranh tiền tệ: Là hình thức chiến tranh thương mại mà trong đó các nước tìm cách hạ giá đồng tiền của nước mình trong khi tăng lượng xuất khẩu để thu ngoại tệ, từ đó gia tăng sản xuất và giảm thất nghiệp. Tuy nhiên, chiến tranh tiền tệ lại làm tăng giá hàng hóa nhập khẩu và làm giảm sức mua sản phẩm nhập khẩu của người dân, tệ hơn nữa là suy giảm thương mại toàn cầu nếu có nhiều nước cùng áp dụng “chiêu bài” này.
Chiến tranh thuế quan (thuế xuất nhập khẩu): Hình thức thứ hai của chiến tranh thương mại là việc các nước tăng thuế quan đối với hàng hóa nhập khẩu từ nước ngoài buộc sản phẩm phải tăng giá bán và làm giảm khả năng cạnh tranh so với các sản phẩm nội địa.
Cấm vận kinh tế: Là hành động hoàn toàn chấm dứt việc mua bán với quốc gia khác được thực hiện bởi những quốc gia có đủ tiềm lực kinh tế. Trong quá khứ, Việt Nam cũng đã từng chịu những thiệt hại nặng nề về kinh tế - xã hội và đối ngoại khi bị cô lập nghiêm trọng bởi Mỹ và các quốc gia khác do lệnh cấm vận kéo dài từ năm 1975-1994.
𝟑. 𝐃𝐢𝐞̂̃𝐧 𝐛𝐢𝐞̂́𝐧 𝐜𝐡𝐢𝐞̂́𝐧 𝐭𝐫𝐚𝐧𝐡 𝐭𝐡𝐮̛𝐨̛𝐧𝐠 𝐦𝐚̣𝐢 𝐌𝐢̃-𝐓𝐫𝐮𝐧𝐠 𝐧𝐮̛̉𝐚 đ𝐚̂̀𝐮 𝐧𝐚̆𝐦 𝟐𝟎𝟐𝟓 𝐯𝐚̀ 𝐧𝐡𝐮̛̃𝐧𝐠 𝐭𝐚́𝐜 đ𝐨̣̂𝐧𝐠 𝐜𝐮̉𝐚 𝐧𝐨́ 𝐭𝐨̛́𝐢 𝐕𝐢𝐞̣̂𝐭 𝐍𝐚𝐦
Những ngày qua, màn đối đầu căng thẳng giữa Mĩ và Trung Quốc với các sắc lệnh tăng thuế liên tục đã dần hạ nhiệt sau khi hai vị lãnh đạo đạt được thỏa thuận thương mại vào tháng 5/ 2025. Những đòn "ăn miếng trả miếng" về thuế quan đã thổi bùng căng thẳng thương mại vốn âm ỉ suốt 7 năm qua, đẩy quan hệ song phương vào thế đối đầu nguy hiểm và gây ra sự đảo lộn trong thị trường và chuỗi cung ứng toàn cầu. Vậy điều gì đã thực sự xảy ra giữa hai siêu cường kinh tế này?
🔥 Giai đoạn leo thang căng thẳng (Tháng 1 – Tháng 4/2025)
Tháng 1/2025: Chính quyền Tổng thống Donald Trump áp đặt mức thuế bổ sung 10% đối với hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc, nhằm gia tăng áp lực trong đàm phán thương mại.
Tháng 3/2025: Mỹ tiếp tục tăng thuế lên 145% đối với toàn bộ hàng nhập khẩu từ Trung Quốc, đánh dấu mức thuế cao nhất từ trước đến nay trong quan hệ thương mại song phương.
Tháng 4/2025: Trung Quốc đáp trả bằng cách áp thuế 125% lên hàng hóa Mỹ và thắt chặt xuất khẩu đất hiếm, một nguyên liệu quan trọng trong sản xuất công nghệ cao.
🤝 Nỗ lực đàm phán và tạm thời hạ nhiệt (Tháng 5/2025)
13/5/2025: Sau hai ngày đàm phán tại Geneva, Mỹ và Trung Quốc đạt được thỏa thuận đình chiến thương mại kéo dài 90 ngày.
22/4/2025: Ông Trump cho biết mức thuế 145% đối với Trung Quốc là rất cao và sẽ được cắt giảm mạnh sau khi đạt được thỏa thuận thương mại với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.
Tác động đến Việt Nam: Cơ hội và thách thức đan xen
✅ Cơ hội:
Gia tăng thị phần xuất khẩu sang Mỹ: Sự suy giảm của Trung Quốc tại Mỹ mở ra cơ hội cho Việt Nam gia tăng thị phần. Với kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ khoảng 1,8-2 tỷ USD/năm (20% tổng kim ngạch), Việt Nam có thể tận dụng nhu cầu ổn định từ người tiêu dùng Mỹ để đẩy mạnh xuất khẩu tôm và cá tra.
Thu hút đầu tư nước ngoài (FDI): Việt Nam có cơ hội nâng cấp vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu, từ chỗ chỉ gia công đơn giản dần tham gia vào khâu lắp ráp sản phẩm công nghệ cao (như điện thoại thông minh, máy tính). Quan trọng hơn, trong bối cảnh các tập đoàn đa quốc gia áp dụng chiến lược “Trung Quốc + 1”, Việt Nam gần như luôn nằm trong danh sách “+1” nhờ vị trí địa lý gần Trung Quốc, chi phí cạnh tranh và các hiệp định thương mại tự do đã ký.
❌ Thách thức:
Cạnh tranh với hàng hóa Trung Quốc tại thị trường nội địa và quốc tế: Trung Quốc tăng xuất khẩu sang EU, Nhật Bản (nơi Việt Nam chiếm 15-17% và 14-15% kim ngạch) tạo áp lực cạnh tranh lớn. Nguy cơ hàng Trung Quốc đội lốt “Made in Vietnam” để né thuế Mỹ cũng đe dọa uy tín và có thể dẫn đến thuế trừng phạt từ Mỹ.
Nguy cơ khủng hoảng thừa: Việt Nam có thể chịu ảnh hưởng nghiêm trọng nếu nhu cầu xuất khẩu giảm mạnh, dẫn tới tồn kho cao, thất nghiệp, và rủi ro bất ổn tài chính.
Áp lực lên cơ sở hạ tầng và lao động: Áp lực cơ sở hạ tầng và lao động tại Việt Nam tăng cao khi FDI ồ ạt đổ vào – dẫn đến nguy cơ quá tải điện, đất đai, thiếu lao động kỹ năng.
𝟒. 𝐊𝐞̂́𝐭 𝐥𝐮𝐚̣̂𝐧
Chiến tranh thương mại không chỉ là cuộc đấu về kinh tế giữa các siêu cường mà còn là phép thử đối với khả năng thích ứng của các quốc gia đang phát triền như Việt Nam. Trong bối cảnh toàn cầu hóa, mỗi quyết định thuế quan, mỗi căng thẳng chính trị đều có thể tạo ra những làn sóng chấn động vượt khỏi biên giới quốc gia. Giữa những cơ hội và rủi ro đan xen, điều quan trọng là chúng ta - với vai trò là người tiêu dùng, doanh nghiệp hay nhà hoạch định chính sách - cần hiểu rõ bản chất cuộc chơi để có lựa chọn khôn ngoan.
Vậy theo bạn, Việt Nam nên làm gì để vừa tận dụng được cơ hội, vừa tránh được những cú sốc từ cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung? Hãy chia sẻ góc nhìn của bạn dưới phần comment nhé 👇!
-------------------------------------------
𝗗𝗕𝗧 - 𝗕𝗨𝗦𝗜𝗡𝗘𝗦𝗦 & 𝗦𝗧𝗔𝗥𝗧𝗨𝗣 𝗣𝗥𝗢𝗝𝗘𝗖𝗧
Trực thuộc FBA - CLB Nhà Quản Trị Tương Lai
Viện Quản trị Kinh doanh
Trường Đại học Thương Mại.
➤ 𝗙𝗮𝗰𝗲𝗯𝗼𝗼𝗸 𝗙𝗕𝗔: CLB Nhà Quản Trị Tương Lai FBA Club - Đại học Thương mại
➤ 𝗘𝗺𝗮𝗶𝗹: [email protected]
➤ 𝗛𝗼𝘁𝗹𝗶𝗻𝗲: 0367206463