01/04/2024
NÓI KHÔNG HAY LỰA CHỌN ?
+ Nếu lựa chọn Hóa thì việc học Hóa như rèn nhân cách một đứa trẻ. Hãy đến với nó sớm nhất có thể. Yêu Hóa, Hóa sẽ mang lại cho bạn những niềm vui và thành công ngoài mong đợi.
+ Đừng sợ Hóa, môn Hóa không quá khó đâu
Môn Hóa có thể không quan trọng với người này nhưng lại rất quan trọng với người khác. Không giỏi Hóa, thậm chí không biết một tý gì về Hóa thì cuộc sống của bạn vẫn hạnh phúc… Thế nhưng nếu bạn hoặc con bạn muốn theo đuổi, lỡ theo đuổi một ngành học liên quan đến Hóa như dinh dưỡng, sức khỏe, làm đẹp, môi trường hoặc một số ngành kỹ thuật khác mà kiến thức Hóa của bạn hoặc con bạn không giỏi thì chắc chắn việc học và việc hành nghề của bạn, của con bạn khi ra trường sẽ gặp rất nhiều khó khăn . Lĩnh vực nào cũng cần những người làm việc có trách nhiệm, có tâm và vững vàng về kiến thức chuyên môn. Vậy nên khi chuyên môn không vững thì chắc chắn bạn sẽ gặp rất nhiều rắc rối, thậm chí là tệ hại trong suốt cuộc đời.
Bài viết này dành cho những người yêu thích môn Hóa, muốn đồng hành cùng môn Hóa; cho những người muốn tìm hiểu về sự học môn Hóa ở bậc phổ thông để hướng con mình lựa chọn môn Hóa học, lựa chọn nghề nghiệp tương lai có liên quan đến Hóa- Sinh.
1. NÊN HỌC HÓA KHI NÀO?
Khác với môn Văn và Toán, chương trình giáo dục phổ thông cũ có môn Hóa độc lập từ lớp 8. Tuy nhiên chương trình giáo dục phổ thông mới, môn Hóa được tích hợp vào môn KHTN ( khoa học tự nhiên) từ lớp 6, trong đó ở khối 6, 7, 8 (đã có SGK mới) và lớp 9 ( chưa có SGK mới nhưng đã có khung), trong đó Hóa được tách thành những chủ đề độc lập với Lý và Sinh…Thế nhưng lên bậc THPT, Hóa lại được tách ra thành một môn độc lập, song hành với các môn Lý và Sinh và được phân bố về các tổ hợp môn tự chọn ( đã có SGK Hóa 10, 11 và khung Hóa 12 theo chương trình mới ).
Những ai đã từng bỏ rơi Hóa cấp 2 thì lên cấp 3 việc bỏ rơi nó càng dễ dàng hơn khi né tránh các tổ hợp có Hóa.... Nhưng xin thưa, mọi cái đều có cái giá của nó.. Thực tế tuyển sinh ở hầu hết các trường Đại học đều có môn Hóa ở các khối tuyển sinh. Các trường THPT muốn học sinh của mình đậu được các trường kỹ thuật tốp trên buộc phải chia tổ hợp có Hóa. Và đến đây cái giá mà bạn phải trả cho việc bỏ rơi môn Hóa từ cấp THCS với không ít trường hợp là một cái giá đắt, rất đắt, thậm chí khá bẽ bàng khi tiến thì mắc núi, lùi lại mắc sông....Đó là khi bạn, con bạn muốn quay xe, muốn chọn học những ngành nghề liên quan đến sức khỏe, môi trường, dinh dưỡng ở các bậc học cao hơn nhưng tất cả đều quá muộn vì bạn đã không chọn Hóa từ đầu nên mù tịt Hóa...... Thực ra việc học Hóa từ bậc THCS là một việc khá đơn giản với những ai biết tiếp cận và có ý thức với Hóa- Sinh từ THCS . Bạn bỏ rơi Hóa từ cấp 2, việc tiếp cận nó từ cấp 3 đã là khó khăn và càng khó khăn hơn khi bạn muốn có điểm cao về Hóa trong các kỳ tuyển sinh, kỳ thi Đánh giá năng lực của nhiều trường...Mà như bạn từng biết, những ngành học thiên về các khối có các môn tự nhiên , đặc biệt là Hóa luôn có tỉ lệ việc làm lớn và thu nhập khá ổn định, kể cả làm chân trong lẫn chân ngoài.
Điểm đặc biệt nhất, khác lạ nhất và cũng là nỗi kinh hoàng của những ai coi thường môn Hóa là Hóa có một sự kết nối cực kỳ chặt chẽ giữa các khối học từ dưới lên trên…Chính vì vậy giai đoạn vàng để người học có một nền tảng Hóa vững chắc là giai đoạn THCS. Ở đây các em sẽ được học những nội dung cơ bản về Hóa học hữu cơ và vô cơ, các loại hợp chất vô cơ, hữu cơ quan trọng có nhiều ứng dụng trong thực tế cuộc sống. Việc hình thành các hợp chất hóa học, tên gọi các hợp chất, quá trình tính toán, các thí nghiệm Hóa, nền tảng giải các bài toán Hóa một cách logic, chặt chẽ đều được thiết lập và hình thành trong giai đoạn vàng này….Với những bạn trẻ đam mê khối ngành sức khỏe, thì giai đoạn vàng này có ý nghĩa quan trọng, quyết định rất lớn đến kết quả của một kỳ thi tuyển sinh vào các trường Y đầu ngành về sau; và quan trọng hơn nó quyết định đến cả một quá trình học tập, nghiên cứu Hóa về lâu dài một cách bài bản, khoa học nhất, hỗ trợ đắc lực cho chuyên môn của bạn về sau.
2. VIỆC HỌC HÓA Ở BẬC THCS HIỆN NAY THẾ NÀO?
Điểm trong học bạ bậc THCS của phần lớn các em ở tất cả các môn khá cao, không loại trừ môn Hóa. Thế nhưng kiến thức Hóa các em thu về được bao nhiêu thì chỉ có những người sát sao các em và chính các em mới hiểu được. Ngoại trừ các em có ôn luyện vào chuyên Hóa (đã đậu chuyên Hóa hay không đậu chuyên Hóa) có kiến thức nền về Hóa khá ổn, còn phần đa trong số còn lại là bất ổn. Là một giáo viên ngoài biên chế, có thâm niên đứng lớp trên 30 năm, khi tiếp cận các học sinh mới đậu trường chuyên lớp chọn, tôi mới biết các em không có một kiến thức nào về Hóa cả, rất nhiều trong số các em không phân biệt được đâu là hợp chất vô cơ, đâu là hợp chất hữu cơ. Phần lớn các em chưa nhớ nguyên tử khối, chưa biết được những phản ứng hóa học thông thường. Chưa biết đâu là muối, chưa biết đâu là axít, chưa biết chất nào là bazơ, chất nào tan hay chất nào không tan. Các bài toán đơn giản về nồng độ dung dịch, nồng độ mol/lit và hiệu suất phản ứng các em càng mù tịt.....
Không thể trách cứ các em khi chương trình học ở bậc THCS nặng và suốt 4 năm THCS các em chỉ tập trung vào 3 môn Toán – Văn- Anh để thi vào bậc THPT nên môn Hóa đã bị bỏ rơi. Điều này ai cũng rõ bởi thực tế kỳ thi bậc THPT có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với các em, nó như cánh cửa vào đời đầu tiên mà các em nhất định phải mở cho bằng được…Không phải em nào cũng đủ sức khỏe để đi học nghề và lao động chân tay: không phải gia đình nào cũng đủ tài chính để cho con học trường tư, trường quốc tế; cũng không phải tất cả các phụ huynh học sinh đều vượt qua tâm lý không cần bằng đại học vẫn thành công.......Mỗi năm, cánh cổng trường công bậc THPT trên cả nước đã khép lại với hàng trăm ngàn học sinh sau khi kết thúc bậc THCS là một ám ảnh với rất nhiều gia đình khi họ gặp hàng loạt khó khăn, trong đó yếu tố khó khăn về tài chính thường chiếm tỷ lệ áp đảo….
Trong khi các trường Đại học mở ra và tuyển sinh ào ạt từ việc xét tuyển học bạ ( trong đó có ưu tiên xét học bạ ở các trường THPT đứng đầu các địa phương) thì việc có một vé vào trường công, trường chuẩn bậc THPT đồng nghĩa với một học bạ đẹp, một chiếc vé vào trường Đại học tốp là điều đương nhiên ai cũng hiểu….
3. CHỌN TỔ HỢP NÀO ĐỂ HỌC.
Hiện nay, việc phân chia tổ hợp ở bậc THPT chưa có một quy định nhất quán. Đó là lý do nhiều tổ hợp có các môn khoa học tự nhiên như Lý, Hóa, Sinh ở nhiều trường THPT bị học sinh tránh né… Các môn KHTN tiếp tục bị lép vế ở bậc THPT và môn Hóa cũng không ngoại lệ. Không thể phủ nhận vai trò của các môn khoa học xã hội, nhưng đứng trước việc nhiều trường đại học kỹ thuật hiện nay đang phải èo uột tuyển sinh, vơ bèo vạt tép các thí sinh với những ngành học không liên quan đến các môn KHTN hoặc tuyển sinh những khối học có môn học không sát với thực tiễn cuộc sống, không sát với ngành nghề đào tạo thì việc gióng lên một hồi chuông báo động đỏ về sự bất cập trong việc phân chia tổ hợp trên toàn quốc là vô cùng cấp thiết. Sẽ là một thảm họa quốc gia khi các môn khoa học tự nhiên của chúng ta đã và đang bị lép vế và tiếp tục bị lép vế, đặc biệt nhất là các môn Lý, Hóa Sinh….Trước thực trạng chúng ta chưa kiểm soát được đầu ra ở bậc đại học, thì tình trạng này kéo dài, tương lai gần chúng ta sẽ có rất, rất nhiều người làm chuyên môn mà không hiểu về chuyên môn, chứ không dám nói là giỏi về lĩnh vực mà họ đang học, sẽ học và sẽ hành nghề.
Chính vì những lý do đó, việc học các môn KHTN là cần thiết, tuy nhiên mức độ học như thế nào là điều chúng ta cần phải tính toán hợp lý. Nếu như các môn Lý , Sinh sự tiếp nối chúng giữa các khối học diễn ra bình thường thì Hóa- một môn học rất đặc biệt, nó có tính liên tục và liên quan rất chặt chẽ với nhau qua mỗi chương, mỗi chủ đề học tập và nhất là ở các khối học bậc phổ thông. Nếu giai đoạn vàng Hóa THCS của các em bị bỏ rơi thì cho dù lên bậc học trên, các em cố gắng kiểu gì, cố gắng đến mấy đi nữa, hiệu quả của việc học Hóa, học các chuyên ngành liên quan đến Hóa đều không đạt như mong muốn.
Bạn chẳng bao giờ quan tâm đến môn Hóa. Bạn cũng chẳng cần quan tâm đến con bạn học môn tự nhiên nào hoặc có học Hóa hay không. Tôi hiểu và quá hiểu điều này...Đơn giản vì cơm áo gạo tiền đã cuốn bạn đi và cũng đơn giản là bạn nghĩ rất nhiều lĩnh vực không liên quan đến Hóa...Vậy thì bạn chẳng cần quan tâm nếu cảm thấy cuộc đời mình không cần thiết phải biết Hóa.
Thế nhưng, có một ngày đẹp trời nào đó, con bạn muốn học những ngành học liên quan đến sức khỏe, dinh dưỡng, làm đẹp, môi trường, an toàn lao động....mà lỡ trước đó đã quên học Hóa ở bậc THCS và vào bậc THPT cũng đã chọn nhầm tổ hợp không có Hóa thì việc quay xe của con bạn để chọn một ngành học ưa thích và đầy tiềm năng triển vọng trong tương lai là một việc không hề dễ dàng... Lúc này bạn mới tá hỏa ra, ủa biết vậy mình cho con học Hóa ngay từ đầu. Biết vậy mình cũng học Hóa từ đầu thì giờ muốn học ngành kỹ thuật nào chả được... Tiếc, nhưng đã muộn.
Bạn đã thờ ơ với Hóa từ những khái niệm đầu tiên về nguyên tử, phân tử, đơn chất, hợp chất, hóa trị, nguyên tử khối... và sau đó muốn quay đầu để học lại Hóa thì ....vĩnh viễn bạn không thấy bờ. Đó là chưa kể, xu hướng thi cử hiện nay và sau này, tuyển sinh ở các trường đại học sẽ là liên kết với nhau từng nhóm theo phương thức ĐGNL; mà trong các đề ĐGNL tỉ trọng điểm về các môn KHTN như Toán- Lý- Hóa- Sinh luôn chiếm ưu thế và quyết định đến số điểm cao mà con bạn sẽ đạt được.
Điều cuối cùng không kém phần quan trọng là nếu bạn có trình độ ngoại ngữ tốt, kiến thức vững vàng về các môn KHTN, thì việc tìm kiếm học bổng ở nhiều trường Đại học nước ngoài sẽ thuận lợi hơn rất nhiều, đặc biệt ở nhiều nước, những kiến thức chuẩn đồng bộ về Toán- Lý- Hóa gần như là bắt buộc.
Kết thúc bài viết, mình xin nhắc lại : Trong suốt cả cuộc đời, nếu các bạn nói không với môn Hóa, không sao cả...có thể tốt và rất tốt nữa là khác. Nhưng nếu các bạn yêu môn Hóa, chọn con đường nghiệp vụ, chuyên môn có dính dáng đến môn Hóa thì đừng bỏ qua bài viết này…. Hãy để con bạn học Hóa sớm nhất có thể…Tự học, học thêm ai và học thêm như thế nào là quyền của các bạn.. Nhưng học Hóa cũng như việc rèn nhân cách một đứa trẻ, hãy tiến hành càng sớm càng tốt…Sự lựa chọn thông minh của bạn trong việc học sẽ giúp bạn và con bạn thành công, hạnh phúc trên lĩnh vực nghề nghiệp đã chọn lựa và chấp nhận dấn thân.
HydroCarbonNo
